اين حكم در سال دوم هجرت پيامبر ص تشريع شد . البته همانگونه كه بعدا به خواست خدا اشاره خواهيم كرد ، حكم زكات قبلا در مكه نازل شده بود ، اما نه به صورت وجوب جمعآورى در بيت المال ، بلكه خود مردم اقدام به پرداخت آن مىكردند ، ولى در مدينه دستور جمعآورى و « تمركز » آن از ناحيه خداوند در آيه 103 توبه صادر گرديد . آيه مورد بحث كه مسلما بعد از آيه وجوب اخذ زكات نازل شده ، ( هر چند در قرآن از آن ذكر گرديده است ) مصارف گوناگون زكات را بيان مىكند . و جالب اينكه آيه ، با كلمه « انما » كه دليل بر انحصار است ، آغاز شده ، و اين نشان مىدهد كه بعضى از افراد خود خواه ، يا بىخبر ، انتظار داشتند بدون هيچگونه استحقاق ، سهمى از زكات دريافت دارند كه با كلمه « انما » دست رد به سينه همه آنها زده شده است . در دو آيه قبل از اين آيه ، نيز اين معنى منعكس بود كه بعضى بر پيامبر ص خرده مىگرفتند كه چرا سهمى از زكات را در اختيار آنها نمىگذارد و حتى در صورت محروم شدن از آن خشمگين مىشدند ، اما به هنگام برخوردارى ابراز رضايت مىكردند . به هر حال آيه فوق به روشنى مصارف واقعى زكات را بيان كرده ، و به تمام توقعات بى جا پايان مىدهد ، و آن را در هشت مصرف خلاصه مىكند : 1 - « فقراء » نخست مىگويد : « صدقات و زكات براى فقيران است » ( * ( إِنَّمَا الصَّدَقاتُ لِلْفُقَراءِ ) * ) . 2 - « مساكين » ( * ( وَالْمَساكِينِ ) * ) . در اينكه « فقير » و « مسكين » با هم چه تفاوتى دارند بحثى است كه در پايان تفسير آيه خواهد آمد . 3 - « عاملان » و جمعآورى كنندگان زكات ( * ( وَالْعامِلِينَ عَلَيْها ) * ) . اين گروه در حقيقت كارمندان و كاركنانى هستند كه براى جمعآورى