كنايه از اين است كه با آنها معامله شخص فراموشكار مىكند ، يعنى هيچگونه سهمى از رحمت و توفيق خود براى آنها قائل نمىشود . اين گونه تعبير حتى در سخنان روزمره نيز ديده مىشود كه مثلا مىگوئيم : چون تو وظيفه خود را فراموش كردى ، ما هم به هنگام پرداختن مزد و پاداش تو را فراموش خواهيم كرد ، يعنى مزد و پاداشى به تو نخواهيم داد . اين معنى در روايات اهل بيت ع نيز كرارا وارد شده است ( 1 ) . قابل توجه اينكه : موضوع نسيان پروردگار با « فاء تفريع » بر نسيان آنها عطف شده است ، يعنى فراموشكارى آنها نسبت به فرمان الهى و ذات پاك او اثرش اين است كه خدا هم آنها را از مواهب خويش محروم مىسازد و اين نتيجه عمل آنها است . پنجم : اينكه « منافقان فاسقند و بيرون از دائره اطاعت فرمان خدا » ( * ( إِنَّ الْمُنافِقِينَ هُمُ الْفاسِقُونَ ) * ) . آنچه در آيه فوق درباره صفات مشترك منافقان گفته شد در هر عصر و زمانى ديده مىشود . منافقان عصر ما با چهره‌هاى جديدى كه به خود گرفته‌اند ، در اصول فوق همانند منافقان قرون پيشين هستند ، هم تشويق به فساد مىكنند ، هم جلو كار نيك را مىگيرند ، هم بخيل و ممسكند ، و هم خدا را در تمام زندگانيشان فراموش كرده‌اند ، و هم قانونشكن و فاسقند . و عجيب اينكه با تمام اين اوصاف ، مدعى ايمان به خدا و اعتقاد محكم و مبرم به مبانى دينى و اسلامى نيز هستند ! در آيه بعد ، مجازات شديد و دردناك آنها ، در اين جمله كوتاه بيان شده است : « خداوند مردان و زنان منافق و همه كفار و افراد بىايمان را وعده آتش جهنم داده » ( * ( وَعَدَ اللَّه الْمُنافِقِينَ وَالْمُنافِقاتِ وَالْكُفَّارَ نارَ جَهَنَّمَ ) * ) .

--> ( 1 ) به تفسير نور الثقلين جلد 2 صفحه 239 و 240 مراجعه فرمائيد .