الشيخ ناصر مكارم الشيرازي

6

الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )

توضيحى در باره جزئيات آن در متن آيه نيامده ، ولى مفسران به اتكاء روايات فراوان و گوناگونى كه در ذيل اين آيات در منابع اسلامى نقل شده است نظراتى دارند كه از همه مهمتر دو نظر زير است : 1 - هنگامى كه آدم آفريده شد فرزندان آينده او تا آخرين فرد بشر از پشت او به صورت ذراتى بيرون آمدند ( و طبق بعضى از روايات اين ذرات از گل آدم بيرون آمدند ) آنها داراى عقل و شعور كافى براى شنيدن سخن و پاسخ گفتن بودند ، در اين هنگام از طرف خداوند به آنها خطاب شد « * ( أَ لَسْتُ بِرَبِّكُمْ ) * » : « آيا پروردگار شما نيستم » ؟ ! همگى در پاسخ گفتند : « * ( بَلى شَهِدْنا ) * » آرى بر اين حقيقت همگى گواهيم . سپس همه اين ذرات به صلب آدم ( يا به گل آدم ) باز گشتند و به همين جهت اين عالم را « عالم ذر » و اين پيمان را « پيمان الست » مىنامند . بنا بر اين پيمان مزبور يك « پيمان تشريعى » و قرارداد خود آگاه در ميان انسانها و پروردگارشان بوده است . 2 - منظور از اين عالم و اين پيمان همان « عالم استعدادها » و « پيمان فطرت » و تكوين و آفرينش است ، به اين ترتيب كه به هنگام خروج فرزندان آدم به صورت « نطفه » از صلب پدران به رحم مادران كه در آن هنگام ذراتى بيش نيستند خداوند استعداد و آمادگى براى حقيقت توحيد به آنها داده است ، هم در نهاد و فطرتشان اين سر الهى به صورت يك حس درون ذاتى به وديعه گذارده شده است و هم در عقل و خردشان به صورت يك حقيقت خودآگاه ! . بنا بر اين همه افراد بشر داراى روح توحيدند و سؤالى كه خداوند از آنها كرده به زبان تكوين و آفرينش است و پاسخى كه آنها داده‌اند نيز به همين زبان است .