الشيخ ناصر مكارم الشيرازي

44

الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )

تفسير : اسرار نهان را فقط خدا مىداند گرچه براى اين آيه نيز شان نزول خاصى ذكر شده ولى با اين حال پيوندش با آيه گذشته روشن است ، زيرا در آيه قبل راجع به عدم آگاهى هيچكس جز خدا نسبت به زمان قيام « قيامت » بحث بود و در اين آيه سخن از نفى علم غيب به طور كلى در ميان است . در نخستين جمله ، خطاب به پيامبر ص كرده مىگويد : « به آنها بگو من مالك و صاحب اختيار هيچگونه سود و زيانى در باره خويش نيستم مگر آنچه را كه خدا بخواهد » ( * ( قُلْ لا أَمْلِكُ لِنَفْسِي نَفْعاً وَلا ضَرًّا إِلَّا ما شاءَ اللَّه ) * ) . شك نيست كه هر انسانى مىتواند براى خود منافعى كسب كند و يا از خويشتن ضررهايى را دور سازد ، ولى با اين حال ، همانگونه كه مىبينيم ، در آيه فوق مطلقا اين قدرت و توانايى بشر نفى شده است ، و اين به خاطر آن است كه انسان در كارهاى خود ، قدرت و نيرويى از خويش ندارد بلكه همه قدرتها از ناحيه خدا است و او است كه اين تواناييها را در اختيار آنها گذاشته است . و به تعبير ديگر مالك همه قدرتها و صاحب اختيار مستقل و بالذات در عالم هستى تنها ذات پاك خدا است ، و دگران ، حتى پيامبران و فرشتگان ، از او كسب قدرت مىكنند ، و مالكيت و قادريت آنها بالغير است ، جمله * ( إِلَّا ما شاءَ اللَّه ) * ( مگر آنچه خدا بخواهد و در اختيار من بگذارد ) نيز گواه اين مطلب است . در بسيارى ديگر از آيات قرآن نيز مالكيت سود و زيان از غير خدا نفى شده است و به همين دليل از پرستش بتها و هر چه غير از خدا است ، نهى گرديده ، در سوره فرقان آيه 3 و 4 مىخوانيم وَاتَّخَذُوا مِنْ دُونِه آلِهَةً لا يَخْلُقُونَ