* ( لا يُؤْمِنُونَ بِاللَّه وَالْيَوْمِ الآخِرِ ) * ) : سپس براى تاكيد عدم ايمان آنها مىگويد : « آنها كسانى هستند كه دلهايشان مضطرب و آميخته با شك و ترديد است » ! ( * ( وَارْتابَتْ قُلُوبُهُمْ ) * ) . « به همين دليل در اين شك و ترديد گاهى قدم به پيش مىگذارند و گاهى باز مىگردند و پيوسته در حيرت و سرگردانى به سر مىبرند » و به همين جهت منتظر پيدا كردن بهانه و كسب اجازه از پيامبرند ( * ( فَهُمْ فِي رَيْبِهِمْ يَتَرَدَّدُونَ ) * ) گرچه صفات فوق به شكل فعل مضارع ذكر شده است ولى منظور از آن بيان صفات و حال منافقان و مؤمنان است و ماضى و حال و مضارع در آن تفاوت نمىكند . به هر حال مؤمنان در پرتو ايمانشان تصميم و اراده اى محكم و خللناپذير دارند راه را به روشنى ديده‌اند ، مقصدشان معلوم ، و هدفشان مشخص است ، به همين دليل با عزمى راسخ و بدون ترديد و دودلى با گامهايى استوار به پيش مىروند . اما منافقان چون هدفشان تاريك و نامشخص است گرفتار حيرت و سرگردانى هستند و هميشه به دنبال بهانه اى براى فرار از زير بار مسئوليتها مىگردند . اين دو نشانه مخصوص « مؤمنان » و « منافقان » صدر اسلام و ميدان جنگ « تبوك » نبود بلكه هم امروز نيز « مؤمنان راستين » را از « مدعيان دروغين » با اين دو صفت مىتوان شناخت ، مؤمن ، شجاع و مصمم است و منافق بزدل و ترسو و متحير و عذرتراش !