چنين نيست كه آنها حلال خدا را حرام و حرام خدا را حلال مىكنند و شما از آنها پيروى مىكنيد ؟ گفتم : آرى چنين است ، فرمود : « همين عبادت و پرستش آنها است » ( 1 ) . دليل اين موضوع روشن است زيرا قانونگذارى مخصوص خدا است ، و هيچ كس جز او حق ندارد چيزى را براى مردم حلال و يا حرام كند و قانونى بگزارد ، تنها كارى كه انسانها مىتوانند انجام دهند كشف قانونهاى پروردگار و تطبيق آن بر مصاديق مورد نياز است . بنا بر اين اگر كسى اقدام به قانونگذارى بر ضد قوانين الهى كند ، و كسى آن را به رسميت بشناسد و بدون چون و چرا بپذيرد ، مقام خدا را براى غير خدا قائل شده است ، و اين يك نوع شرك عملى و بت پرستى و به تعبير ديگر پرستش غير خدا است . از قرائن چنين بر مىآيد كه : يهود و نصارى براى پيشوايان خود چنين اختيارى را قائل بودند كه گاهى قوانين الهى را به صلاحديد خود تغيير دهند و هم اكنون مسئله گناه بخشى در ميان مسيحيان رائج است كه در برابر كشيش اعتراف به گناه مىكنند و او مىگويد : بخشيدم ! ( 2 ) . نكته ديگرى كه بايد به آن توجه داشت اين است كه : چون نوع پرستش و عبادت مسيحيان نسبت به « عيسى » با پرستش يهود نسبت به پيشوايشان تفاوت داشته يكى واقعا مسيح را پسر خدا مىدانسته و ديگرى به خاطر اطاعت بى قيد و شرط به عنوان عبادت كردن پيشوايان معرفى شده‌اند لذا آيه فوق نيز ميان آن دو تفاوت قائل شده و حسابشان را از هم جدا كرده است و مىگويد : « * ( اتَّخَذُوا أَحْبارَهُمْ وَرُهْبانَهُمْ أَرْباباً مِنْ دُونِ اللَّه ) * » .

--> 1 - مجمع البيان ذيل آيه 2 - در جلد دوم صفحه 484 تفسير نمونه در باره بشر پرستى اهل كتاب نيز توضيحاتى داده‌ايم .