و در راه پيشرفتهايشان سد و مانعى ايجاد ننمايند ، زيرا اين امور با روح خضوع و تسليم و همكارى سازگار نيست . جزيه چيست ؟ « جزيه » يك نوع ماليات سرانه اسلامى است كه به افراد تعلق مىگيرد ، نه بر اموال و اراضى ، و به تعبير ديگر « ماليات سرانه سالانه » است . بعضى معتقدند كه ريشه اصلى آن غير عربى است و از « كزيت » كلمه فارسى باستانى كه به معنى مالياتى است كه براى تقويت ارتش اخذ مىشود ، گرفته شده ولى بسيارى معتقدند كه اين لغت يك لغت عربى خالص است ، و همانگونه كه سابقا نقل كرديم از ماده « جزاء » گرفته شده ، به مناسبت اينكه ، ماليات مزبور جزاى امنيتى است كه حكومت اسلامى براى اقليتهاى مذهبى فراهم مىسازد . « جزيه » قبل از اسلام هم بوده است ، بعضى معتقدند نخستين كسى كه « جزيه » گرفت انوشيروان پادشاه ساسانى بود ، ولى اگر اين مطلب را مسلم ندانيم ، حد اقل انوشيروان كسى بود كه از ملت خود جزيه مىگرفت ، و از همه كسانى كه بيش از بيست سال و كمتر از پنجاه سال داشتند و از كاركنان حكومت نبودند ، از هر نفر به تفاوت 12 يا 8 يا 6 يا 4 درهم ماليات سرانه اخذ مىكرد . فلسفه اصلى اين ماليات را چنين نوشته‌اند كه دفاع از موجوديت و استقلال و امنيت يك كشور وظيفه همه افراد آن كشور است ، بنا بر اين هر گاه جمعى عملا براى انجام اين وظيفه قيام كنند ، و عده اى ديگر به خاطر اشتغال به كسب و كار نتوانند در صف سربازان قرار گيرند وظيفه گروه دوم اين است كه هزينه جنگجويان و حافظان امنيت را به صورت يك ماليات سرانه در سال بپردازند . قرائنى در دست داريم كه اين فلسفه را در مورد جزيه چه قبل از دوران اسلام و چه در دوران اسلامى تاييد مىكند .