الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
316
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
و در پايان اضافه مىكند « اين گروه كه داراى چنين صفاتى هستند ممكن است هدايت شوند » و به هدف خود برسند و در عمران و آبادى مساجد خدا بكوشند و از نتايج بزرگ آن بهره مند شوند ( * ( فَعَسى أُولئِكَ أَنْ يَكُونُوا مِنَ الْمُهْتَدِينَ ) * ) . در اينجا به چند نكته بايد توجه كرد : 1 - منظور از « عمران » چيست ؟ آيا آباد ساختن مساجد به معنى آبادى ساختمان و تاسيسات آن است ، يا به معنى اجتماع و شركت در آن ؟ بعضى از مفسران تنها يكى از اين دو قسمت را در تفسير « عمران مساجد » در آيه فوق انتخاب كردهاند در حالى كه مفهوم اين كلمه يك مفهوم وسيع است ، و همه اين امور را شامل مىشود . مشركان و بت پرستان نه حق شركت در مساجد دارند ، و نه تعمير و بناى ساختمان آنها و همه اين امور بايد به دست مسلمانان انجام پذيرد . ضمنا از اين آيات استفاده مىشود كه مسلمانان نبايد هدايا و كمكهاى مشركان بلكه تمام فرق غير اسلامى را براى ساختمان مساجد خود بپذيرند ، زيرا آيه اول گرچه تنها سخن از مشركان مىگويد ، ولى آيه دوم كه با كلمه « انما » شروع شده ، عمران مساجد را مخصوص مسلمانان مىسازد . و از اينجا روشن مىشود كه متوليان و پاسداران مساجد نيز بايد از ميان پاكترين افراد انتخاب شوند ، نه اينكه افراد ناپاك و آلوده به خاطر مال و ثروتشان ، و يا به خاطر مقام يا نفوذ اجتماعيشان - آن چنان كه در بسيارى از نقاط متاسفانه رايج شده - بر اين مراكز عبادت و اجتماعات اسلامى گمارده شوند . بلكه تمام دستهاى ناپاك را از تمام اين مراكز مقدس بايد كوتاه ساخت . و از آن روز كه گروهى از زمامداران جبار و يا ثروتمندان آلوده و گنهكار دست به ساختمان مساجد و مراكز اسلامى زدند ، روح و معنويت و برنامههاى سازنده