در اينجا به چند نكته بايد توجه داشت : 1 - « هجرت و جهاد » بررسى تاريخ اسلام نشان مىدهد كه اين دو موضوع دو عامل اصيل در پيروزى اسلام در برابر دشمنان نيرومند بوده ، اگر هجرت نبود اسلام در محيط خفقانآور مكه از ميان مىرفت ، و اگر جهاد نبود اسلام هيچگاه رشد و نمو نمىكرد . هجرت اسلام را از شكل منطقه اى بيرون آورد و در شكل جهانى قرار داد ، و جهاد به مسلمانان آموخت كه اگر تكيه بر قدرت نكنند دشمنانى كه پايبند منطق و حرف حساب نيستند هيچگونه حقى براى آنها قائل نخواهند شد ! . هم اكنون براى نجات اسلام از بنبستها و شكستن موانع مختلفى كه دشمنان از هر سو در برابر آن ايجاد كرده‌اند راهى جز احياى اصل « هجرت » و « جهاد » نيست ، هجرت صداى آنها را به گوش جهانيان مىرساند و دلهاى آماده و نيروهاى سازنده و اقوامى را كه تشنه حق و عدالتند در اختيار آنها مىگذارد و جهاد به آنها حركت و حيات مىبخشد و مخالفان لجوجى را كه جز منطق زور بگوششان فرو نمىرود از سر راه خود بر ميدارد . در اسلام چند هجرت واقع شد : هجرت مسلمانان مكه به « حبشه » كه هم بذر اسلام را در بيرون جزيره عرب پاشيد و هم سنگرى براى مسلمانان معدود نخستين در برابر فشار شديد دشمن بود . و هجرت پيامبر و مسلمانان نخستين به مدينه ، اين مهاجران كه گاهى از آنها به مهاجرين بدر تعبير مىشود اهميت فوق العاده اى در تاريخ اسلام دارند ، زيرا به ظاهر به سوى يك آينده كاملا تاريك حركت كردند ، و در حقيقت براى خدا از همه سرمايه‌هاى مادى خود چشم پوشيدند . اين مهاجران كه از آنها به « المهاجرون الاولون » تعبير مىشود در