الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
259
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
در آخرين آيه ، به چهارمين گروه مسلمانان يعنى « مهاجران بعدى » اشاره كرده ، مىگويد « آنها كه بعد از اين ايمان بياورند و هجرت كنند و با شما در جهاد شركت جويند آنها نيز از شمايند » ( * ( وَالَّذِينَ آمَنُوا مِنْ بَعْدُ وَهاجَرُوا وَجاهَدُوا مَعَكُمْ فَأُولئِكَ مِنْكُمْ ) * ) يعنى جامعه اسلامى يك جامعه مدار بسته و انحصارى نيست ، بلكه درهايش به سوى همه مؤمنان و مهاجران و مجاهدان آينده نيز گشوده است ، هر چند مهاجران نخستين مقام و منزله خاصى دارند ، ولى اين برترى به آن معنى نيست كه مؤمنان و مهاجران آينده كه در زمان نفوذ و پيشرفت اسلام به آن گرويدند و به سوى آن آمدند ، جزء بافت جامعه اسلامى نباشند . و در پايان آيه اشاره به ولايت و اولويت خويشاوندان نسبت به يكديگر كرده ، مىگويد : « خويشاوندان ( نيز ) نسبت به يكديگر و در احكامى كه خداوند بر بندگانش مقرر داشته اولويت دارند » ( * ( وَأُولُوا الأَرْحامِ بَعْضُهُمْ أَوْلى بِبَعْضٍ فِي كِتابِ اللَّه ) * ) . در حقيقت در آيات گذشته سخن از ولايت و اولويت عمومى مسلمانان نسبت به يكديگر بود و در اين آيه اخير تاكيد مىكند كه اين ولايت و اولويت در مورد خويشاوندان به صورت قوىتر و جامعترى است ، زيرا خويشاوندان مسلمان علاوه بر ولايت ايمان و هجرت ، ولايت خويشاوندى نيز دارند . به همين جهت آنها از يكديگر ارث مىبرند ، در حالى كه غير خويشاوندان از يكديگر ارث نمىبرند . بنا بر اين آيه اخير تنها حكم ارث را بيان نمىكند ، بلكه معنى وسيعى دارد كه ارث هم جزء آن است و اگر مشاهده مىكنيم كه در احكام ارث در روايات اسلامى و در تمام كتب فقهى به اين آيه و آيه مشابه آن در سوره احزاب استدلال شده ، دليل بر اين نيست كه منحصر به مساله ارث باشد ، بلكه مىتواند روشنگر