الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
256
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
3 - آنها كه ايمان آوردند ولى مهاجرت نكردند . 4 - آنها كه بعدا ايمان آوردند و به مهاجران پيوستند . در نخستين آيه مورد بحث مىگويد : « كسانى كه ايمان آوردند و مهاجرت كردند و با اموال و جانهاى خود در راه خدا جهاد نمودند و كسانى كه پناه دادند و يارى كردند اولياء و هم پيمان و مدافعان يكديگرند » ( * ( إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَهاجَرُوا وَجاهَدُوا بِأَمْوالِهِمْ وَأَنْفُسِهِمْ فِي سَبِيلِ اللَّه وَالَّذِينَ آوَوْا وَنَصَرُوا أُولئِكَ بَعْضُهُمْ أَوْلِياءُ بَعْضٍ ) * ) . در اين قسمت از آيه اشاره به دو گروه « اول » و « دوم » شده است ، يعنى مؤمنانى كه در مكه ايمان آورده بودند و پس از آن به مدينه هجرت كردند ، و مؤمنانى كه در مدينه به پيامبر ايمان آوردند و به يارى و حمايت او و مهاجران برخاستند ، و آنها را اولياء و حاميان و متعهدان در برابر يكديگر معرفى مىكند . جالب توجه اينكه براى گروه نخست چهار صفت بيان كرده اول ايمان ، دوم هجرت ، و سوم جهاد مالى و اقتصادى ( از طريق صرف نظر كردن از اموال خود در مكه و يا صرف كردن از اموال خويش در غزوه بدر و مانند آن ) و چهارم جهاد با خون و جان خويش در راه خدا و در مورد « انصار » دو صفت ذكر شده نخست « ايواء » ( پناه دادن ) دوم يارى كردن و با ذكر جمله « * ( بَعْضُهُمْ أَوْلِياءُ بَعْضٍ ) * » همه را در برابر يكديگر متعهد و مسئول مىداند . در حقيقت اين دو گروه در بافت جامعه اسلامى يكى به منزله « تار » و ديگرى به منزله « پود » بود و هيچكدام از ديگرى بى نياز نبود . سپس به گروه سوم اشاره كرده ، مىگويد : « آنها كه ايمان آوردند و مهاجرت نكردند و به جامعه نوين شما نپيوستند هيچگونه ولايت و تعهد و مسئوليتى در برابر آنها نداريد تا اقدام به هجرت كنند » ( * ( وَالَّذِينَ آمَنُوا وَلَمْ يُهاجِرُوا