الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
191
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
ولى دشمن چون از روحيه و اين موقعيت مسلمانان آگاه نبود به همين دليل به ظاهر جمعيت نگاه مىكرد و ناچيز در نظرش جلوه مىنمود ، حتى كمتر از آنچه بودند لذا مىگويد « و شما را در نظر آنها كم جلوه مىداد » ( * ( وَيُقَلِّلُكُمْ فِي أَعْيُنِهِمْ ) * ) . به اندازه اى كه از ابو جهل نقل شده كه مىگفت « انما اصحاب محمد اكلة جزور » ! « ياران محمد فقط به اندازه يك خوراك شترند » ، كنايه از كمى فوق العاده آنها و يا اشاره به اين بود كه از يك صبح تا به شام كار آنها را يك سره خواهند كرد ، زيرا در اخبار جنگ بدر آمده كه سپاه قريش هر روز حدود ده شتر ذبح مىكردند و خوراك يك روزه لشكر يك هزار نفرى آنها بود . به هر حال اين دو موضوع اثر عميقى در پيروزى مسلمانان داشت ، زيرا از يك سو عدد دشمن در نظر آنها كم جلوه مىكرد ، تا از اقدام به جنگ ترس واهمه اى به خود راه ندهند ، و از سوى ديگر نفرات مسلمانان در نظر دشمن كم جلوه مىنمود تا از اقدام به جنگى كه سرانجامش شكست آنها بود منصرف نشوند ، به علاوه نيروى زيادترى در اين راه كسب نكنند و بر آمادگى جنگى خود - بر گمان اينكه ارتش اسلام اهميتى ندارد - نيفزايند . لذا قرآن به دنبال جملههاى فوق مىگويد « همه اينها به خاطر آن بود كه خداوند موضوعى را كه در هر حال مىبايست تحقق يابد انجام دهد » ( * ( لِيَقْضِيَ اللَّه أَمْراً كانَ مَفْعُولًا ) * ) . نه تنها اين جنگ طبق آنچه خداوند مىخواست پايان گرفت ، « همه كارها و همه چيز در اين عالم به فرمان و خواست او بر مىگردد » و اراده او در همه چيز نفوذ دارد ( * ( وَإِلَى اللَّه تُرْجَعُ الأُمُورُ ) * ) . در آيه 13 سوره آل عمران كه اشاره به مرحله سومى از نبرد روز بدر شده است مىخوانيم كه دشمنان پس از شروع جنگ و مشاهده ضربات كوبنده سپاه اسلام كه مانند صاعقه بر سر آنها فرود مىآمد بوحشت افتادند ، و اين بار احساس