الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
154
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
پاسخ نداشته است . ايراد دوم آنها اين بود كه اگر اين آيات حق است و از طرف خدا است پس ما را مجازات كند و بلا بر ما فرود آرد قرآن در سومين آيه مورد بحث به آنها چنين پاسخ مىدهد : « هيچگاه خداوند آنها را مجازات نخواهد كرد در حالى كه تو در ميان آنها هستى » ( * ( وَما كانَ اللَّه لِيُعَذِّبَهُمْ وَأَنْتَ فِيهِمْ ) * ) . در حقيقت وجود پر بركت تو كه « رحمة للعالمين » هستى مانع از آن است كه بر اين گناهكاران بلا نازل گردد ، و همانند اقوام گذشته كه به طور دسته جمعى و يا انفرادى با وسائل مختلف از ميان رفتند ، نابود گردند . سپس اضافه مىكند « همچنين خداوند آنها را مجازات نخواهد كرد در حالى كه استغفار كنند » ( و از او تقاضاى عفو نمايند ) ( * ( وَما كانَ اللَّه مُعَذِّبَهُمْ وَهُمْ يَسْتَغْفِرُونَ ) * ) . در تفسير اين جمله مفسران احتمالاتى دادهاند بعضى گفتهاند منظور اين است كه بعضى از مشركان بعد از گفتن جمله آيه قبل از گفتار خود پشيمان شدهاند و و عرضه داشتهاند : غفرانك ربنا : « خدايا ما را بر اين گفتار ببخش » و همين سبب شد كه حتى بعد از خروج پيامبر از مكه گرفتار بلا و نابودى نشوند . جمع ديگرى گفتهاند اين جمله اشاره به باقيمانده مؤمنان در مكه است زيرا پس از هجرت پيامبر جمعى كه قادر بر هجرت نبودند هم چنان در مكه باقى ماندند و وجود آنها كه پرتوى از وجود پيامبر بود مانع از نزول عذاب بر مشركان مكه شد . اين احتمال نيز وجود دارد كه اين جمله مفهوم يك جمله شرطيه را دارد يعنى اگر آنها از كردار خود پشيمان شوند و به درگاه خدا روى آرند و استغفار كنند مجازات الهى از آنها برداشته خواهد شد .