الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
108
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
غير كارى بپرهيزيد و نيروى خود را در آن صرف نكنيد ، بلكه ضربههاى كارى بر پيكر دشمن فرود آريد « ضربه بر بالاتر از گردن ، بر مغزها و سرهاى آنها فرود آريد » ( * ( فَاضْرِبُوا فَوْقَ الأَعْناقِ ) * ) « و دست و پاى آنها را از كار بيندازيد » ( * ( وَاضْرِبُوا مِنْهُمْ كُلَّ بَنانٍ ) * ) « بنان » جمع « بنانه » به معنى سر انگشت دست يا پا و يا خود انگشتان است ، و در آيه مورد بحث مىتواند كنايه از دست و پا بوده باشد و يا به معنى اصليش كه انگشتان است ، زيرا قطع شدن انگشتان و از كار افتادن آنها اگر در دست باشد قدرت حمل سلاح را از انسان مىگيرد ، و اگر در پا باشد ، قدرت حركت را . اين احتمال نيز وجود دارد كه اگر دشمن مهاجم پياده باشد ، هدف را سر او قرار دهيد و اگر سواره باشد دست و پاى او . همانطور كه در سابق هم اشاره كرديم بعضى اين جمله را خطاب به فرشتگان مىدانند ولى قرائن نشان مىدهد كه مخاطب در اين جمله مسلمانان هستند ، و اگر هم مخاطب فرشتگان باشند ممكن است هدف از ضربه زدن بر مغزها و دست و پا ايجاد رعب و وحشت در آنها باشد آن چنان كه دست و پايشان در كار بلغزد ، و سرها به زير آيد . ( البته اين تفسير بر خلاف ظاهر عبارت است و بايد به كمك قرائنى كه سابقا در باره جنگ نكردن ملائكه گفتيم اثبات شود ) بعد از همه گفتگوها براى اينكه كسى اين فرمانهاى شديد و دستورات قاطع و كوبنده را بر خلاف آئين جوانمردى و رحم و انصاف تصور نكند ، مىفرمايد : « اينها استحقاق چنين چيزى را دارند زيرا آنان از در عداوت و دشمنى و عصيان و گردنكشى در برابر خدا و پيامبرش در آمدند » ( كَ بِأَنَّهُمْ شَاقُّوا اللَّه وَرَسُولَه ) « شاقوا » از ماده « شقاق » در اصل به معنى شكاف و جدايى است و از آنجا كه شخص مخالف و دشمن و عصيانگر ، صف خود را جدا مىكند به عمل او شقاق