سجده كنند « ( * ( وَلَقَدْ خَلَقْناكُمْ ثُمَّ صَوَّرْناكُمْ ثُمَّ قُلْنا لِلْمَلائِكَةِ اسْجُدُوا لآدَمَ ) * ) . « همگى اين فرمان را به جان و دل پذيرفتند و براى آدم سجده كردند ، مگر ابليس كه از سجده كنندگان نبود » ( * ( فَسَجَدُوا إِلَّا إِبْلِيسَ لَمْ يَكُنْ مِنَ السَّاجِدِينَ ) * ) . اينكه در آيه فوق ، « خلقت » قبل از « صورتبندى » بيان شده ، ممكن است اشاره به اين باشد كه نخست ماده اصلى انسان را آفريديم و بعد ، به آن صورت انسانى بخشيديم . ضمنا همانطور كه در ذيل آيه 34 سوره بقره گفته‌ايم : سجده فرشتگان براى آدم به معنى « سجده پرستش » نبوده است ، زيرا پرستش مخصوص خدا است ، بلكه سجده در اينجا به معنى خضوع و تواضع است ( يعنى در برابر عظمت آدم خضوع كردند ) و يا به معنى سجده براى خداوندى است كه چنين مخلوق موزون و با عظمتى آفريده است . و نيز همانگونه در ذيل آن آيه گفته‌ايم ، « ابليس » از فرشتگان نبود ، بلكه طبق تصريح آيات قرآن ، از قسم ديگرى از مخلوقات بنام « جن » بوده است ( براى توضيح بيشتر به تفسير نمونه جلد اول صفحه 126 مراجعه كنيد ) . در آيه بعد مىگويد : خداوند « ابليس » را به خاطر سركشى و طغيانگرى مؤاخذه كرد ، و « گفت چه چيز سبب شد كه در برابر آدم سجده نكنى و فرمان مرا ناديده بگيرى » ( * ( قالَ ما مَنَعَكَ أَلَّا تَسْجُدَ إِذْ أَمَرْتُكَ ) * ) . او در پاسخ به يك عذر ناموجه متوسل گرديد و گفت : « من از او بهترم ، به دليل اينكه مرا از آتش آفريده اى و او را از خاك و گل » ! ( * ( قالَ أَنَا خَيْرٌ مِنْه خَلَقْتَنِي مِنْ نارٍ وَخَلَقْتَه مِنْ طِينٍ ) * ) . گويا چنين مىپنداشت كه آتش برتر از خاك است ، و اين يكى از