و از زنان تنها يك زن بود كه سواد خواندن و نوشتن داشت ( 1 ) . مسلما در چنين محيطى اگر پيامبر ص نزد معلمى خواندن و نوشتن را آموخته بود كاملا معروف و مشهور مىشد . و به فرض اينكه نبوتش را نپذيريم او چگونه مىتوانست با صراحت در كتاب خويش اين موضوع را نفى كند ؟ آيا مردم به او اعتراض نمىكردند كه درس خواندن تو مسلم است ، اين قرينه روشنى بر امى بودن او است . و در هر حال وجود اين صفت در پيامبر ص تاكيدى در زمينه نبوت او بود تا هر گونه احتمالى جز ارتباط به خداوند و جهان ما وراء طبيعت در زمينه دعوت او منتفى گردد . اين در مورد دوران قبل از نبوت و اما پس از بعثت نيز در هيچيك از تواريخ نقل نشده است كه او خواندن و نوشتن را از كسى فرا گرفته باشد ، بنا بر اين به همان حال امى بودن تا پايان عمر باقى ماند . ولى اشتباه بزرگى كه بايد در اينجا از آن اجتناب كرد اين است كه درس نخواندن غير از بىسواد بودن است و كسانى كه كلمه « امى » را به معنى « بىسواد » تفسير مىكنند ، گويا توجه به اين تفاوت ندارند . هيچ مانعى ندارد كه پيامبر ص به تعليم الهى ، « خواندن » - يا - « خواندن و نوشتن » را بداند ، بى آنكه نزد انسانى فرا گرفته باشد ، زيرا چنين اطلاعى بدون ترديد از كمالات انسانى است و مكمل مقام نبوت است . شاهد اين سخن آن است كه در رواياتى كه از امامان اهل بيت ع نقل شده مىخوانيم : پيامبر ص مىتوانست بخواند و يا هم توانايى خواندن داشت و هم توانايى نوشتن ( 2 ) .

--> ( 1 ) فتوح البلدان بلاذرى ط مصر صفحه 459 . ( 2 ) تفسير برهان جلد چهارم صفحه 332 ذيل آيات اول سوره جمعه .