همه جا كافى بوده باشد ، درست است كه ندامت يكى از اركان توبه است ، ولى يكى از اركان نه همه اركان . گناه بتپرستى و سجده در برابر گوساله آن هم در آن مقياس وسيع و گسترده ، آن هم در آن مدت كوتاه ، آن هم براى ملتى كه آن همه معجزات ديده بودند گناهى نبود كه به اين آسانى بخشوده شود و مثلا با گفتن يك « استغفر اللَّه » همه چيز پايان يابد . بلكه بايد اين ملت غضب پروردگار را ببيند و طعم ذلت را در اين زندگى بچشد و شلاق كيفر كسانى را كه به خدا افترا مىبندند به پيكر خود احساس كند تا بار ديگر به اين آسانى و سادگى به فكر چنين گناه عظيمى نيفتد . در آيه بعد اين موضوع را تكميل كرده و به صورت يك قانون كلى چنين مىگويد : « اما آنها كه اعمال بدى انجام دهند ، سپس توبه كنند ( و شرائط توبه همگى انجام گيرد ) و ايمان خود را به خدا تجديد نمايند و از هر گونه شرك و نافرمانى بازگردند ، پروردگار تو بعد از آن ، آنها را مىبخشد ، او بخشنده و مهربان است » ( * ( وَالَّذِينَ عَمِلُوا السَّيِّئاتِ ثُمَّ تابُوا مِنْ بَعْدِها وَآمَنُوا إِنَّ رَبَّكَ مِنْ بَعْدِها لَغَفُورٌ رَحِيمٌ ) * ) . پاسخ به دو سؤال : 1 - آيا دو آيه فوق ، جمله معترضه است كه در وسط داستان بنى اسرائيل به عنوان تذكرى به پيامبر اسلام و مسلمانان نازل شده است و يا پيام خداوند به موسى ع بعد از ماجراى گوساله پرستى است . بعضى از مفسران احتمال اول و بعضى احتمال دوم را پذيرفته‌اند ، آنها كه احتمال اول را پذيرفته‌اند ، به جمله * ( إِنَّ رَبَّكَ مِنْ بَعْدِها لَغَفُورٌ رَحِيمٌ ) * : « پروردگار