گرديده ، و عكس العمل شديد موسى ع كه براى بيدار ساختن اين جمعيت انجام داد ، منعكس گرديده است . نخست مىگويد : « هنگامى كه موسى خشمناك و اندوهگين به سوى قوم خود بازگشت و صحنه زننده و نفرتانگيز گوساله پرستى را مشاهده نمود ، به آنها گفت بد جانشينانى براى من بوديد و آئين مرا ضايع كرديد » . ( * ( وَلَمَّا رَجَعَ مُوسى إِلى قَوْمِه غَضْبانَ أَسِفاً قالَ بِئْسَما خَلَفْتُمُونِي مِنْ بَعْدِي ) * ) ( 1 ) . اين آيه به خوبى نشان مىدهد كه موسى ع به هنگام بازگشت از ميعادگاه پروردگار و قبل از آنكه با بنى اسرائيل روبرو بشود ، خشمناك و اندوهگين بود ، و اين به خاطر آن است كه خداوند در ميعادگاه ، جريان را به موسى ع گفته بود كه من قوم تو را بعد از تو آزمودم ، و سامرى آنها را گمراه ساخت ( قالَ فَإِنَّا قَدْ فَتَنَّا قَوْمَكَ مِنْ بَعْدِكَ وَأَضَلَّهُمُ السَّامِرِيُّ ) ( سوره طه آيه 85 ) . سپس موسى ع به آنها گفت : « آيا در فرمان پروردگار خود ، عجله نموديد » ( * ( أَ عَجِلْتُمْ أَمْرَ رَبِّكُمْ ) * ) . گرچه مفسران در تفسير اين جمله ، سخن بسيار گفته‌اند و احتمالات گوناگون داده‌اند ، ولى ظاهر آيات نشان مىدهد كه منظور اين است كه شما در برابر فرمان خدا به نسبت تمديد مدت سى شب به چهل شب ، عجله به خرج

--> ( 1 ) « اسف » آن چنان كه « راغب » در « مفردات » مىگويد به معنى « اندوه » توأم « با خشم » است ، اين كلمه گاهى به هر يك از اين دو به تنهايى نيز اطلاق مىشود و ريشه اصلى آن اين است كه انسان شديدا از چيزى ناراحت شود ، طبيعى است اگر اين ناراحتى نسبت به افراد زيردست باشد به صورت خشم و نشان دادن عكس العمل خشمآلود ظاهر مىشود ، و اگر نسبت به افراد بالادست و كسانى كه تاب مقاومت در برابر آنها نيست بوده باشد به شكل اندوه آشكار مىگردد از ابن عباس نيز نقل شده كه حزن و غضب ( اندوه و خشم ) يك ريشه دارد اگر چه لفظ آنها مختلف است .