الشيخ ناصر مكارم الشيرازي

295

الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )

و سرعت است ، خواه بوسيله دهان و دندان باشد ، يا بوسيله دست ، ولى در پاره اى از موارد به معنى بلعيدن نيز آمده است ، و در آيه مورد بحث ، نيز ظاهرا به همين معنى است . يافكون از ماده « افك » ( بر وزن كتف ) در اصل به معنى منصرف ساختن از چيزى است و از آنجا كه دروغ انسان را از حق باز مىدارد به آن « افك » گفته مىشود . بعضى از مفسران در اينجا احتمال ديگرى در معنى آيه داده‌اند و آن اينكه عصاى موسى ، پس از آنكه به صورت مار عظيمى درآمد ، وسائل سحر ساحران را نبلعيد ، بلكه آنها را از كار انداخت و به صورت نخست بازگردانيد ، و چنين تصور كرده‌اند كه اين كار ، راه هر گونه اشتباه را بر مردم مىبست در حالى كه بلعيدن آن وسائل نمىتواند ، مردم را قانع سازد كه موسى ساحرى قويتر از آنها نبوده است . ولى اين احتمال نه با جمله « تلقف » سازگار است و نه با تناسب مطالب آيه ، زيرا تلقف همانطور كه گفتيم به معنى برگرفتن چيزى با دقت و سرعت است نه دگرگون ساختن آن . به علاوه اگر بنا بود اعجاز موسى ع از طريق ابطال سحر ساحران آشكار شود ، لزومى نداشت كه عصا به شكل مار عظيمى درآيد ، آن چنان كه قرآن در آغاز اين سرگذشت بيان كرده است . از همه اينها گذشته اگر بنا بر ايجاد ترديد و وسوسه باشد ، بازگشتن وسائل ساحران به شكل اول نيز قابل ترديد و وسوسه است ، زيرا ممكن است احتمال داده شود كه موسى آن چنان در سحر استاد است كه توانسته سحر ديگران را ابطال كند و به حال اول برگرداند . بلكه چيزى كه سبب شد مردم بدانند عمل موسى ع يك امر خارق عادت