الشيخ ناصر مكارم الشيرازي

205

الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )

جمعى به هواخواهى فلان برخاستند و او را بر تخت نشاندند ، همه اينها كنايه از قدرت يافتن يا از قدرت افتادن است . بنا بر اين در آيه مورد بحث جمله * ( اسْتَوى عَلَى الْعَرْشِ ) * كنايه از احاطه كامل پروردگار و تسلط او بر تدبير امور آسمانها و زمين بعد از خلقت آنها است . و از اينجا روشن مىشود : آنها كه جمله فوق را دليل بر « تجسم خدا » گرفته‌اند گويا توجه به موارد استعمالات فراوان اين جمله در اين معنى كنايى نكرده‌اند . معنى ديگرى براى « عرش » نيز هست ، و آن در مواردى است كه در مقابل « كرسى » قرار گيرد ، در اين گونه موارد كرسى ( كه معمولا به تختهاى پايه كوتاه گفته مىشود ) ممكن است كنايه از جهان ماده بوده باشد و عرش كنايه از جهان ما فوق ماده ( عالم ارواح و فرشتگان ) چنان كه در تفسير آيه وَسِعَ كُرْسِيُّه السَّماواتِ وَالأَرْضَ در سوره بقره مشروحا گذشت . سپس مىفرمايد : « او است كه شب را همچون پوششى بر روز مىافكند و روشنايى روز را با پرده‌هاى ظلمانى شب مىپوشاند » ( * ( يُغْشِي اللَّيْلَ النَّهارَ ) * ) . جالب توجه اينكه تعبير فوق تنها در مورد شب ذكر شده و نفرموده « بوسيله روز تاريكى شب را نيز مىپوشاند » زيرا پوشش تنها مناسب تاريكى است ، نه روشنايى . بعد از آن اضافه مىكند : « شب با سرعت به دنبال روز در حركت است » همانند طلبكارى كه با سرعت به دنبال بدهكار مىدود ( يطلبه حثيثا ) . اين تعبير با توجه به موقعيت شب و روز در كره زمين تعبير جالبى است زيرا