الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
185
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
دوزخيان را بنگرند . آنچه در اينجا بايد قبل از بحث درباره چگونگى اعراف موكدا يادآور شويم اين است كه تعبيراتى كه درباره قيامت و زندگى جهان ديگر مىشود ، هيچگاه نمىتواند از تمام خصوصيات آن زندگى پرده بردارى كند ، و گاهى اين تعبيرات جنبه تشبيه و مثال دارد و گاهى تنها شبحى را نشان مىدهد ، زيرا زندگى آن جهان در افقى بالاتر و به مراتب از زندگى اين جهان وسيعتر است ، درست همانند وسعت زندگى اين جهان در برابر دنياى رحم مادر و عالم جنين ، بنا بر اين اگر الفاظ و مفاهيمى كه براى زندگى اين جهان داريم نتواند گوياى تمام آن مفاهيم باشد جاى تعجب نيست . سپس قرآن مىگويد : « بر اعراف مردانى قرار دارند كه هر يك از جهنميان و دوزخيان را در جايگاه خود مىبينند و از سيمايشان آنها را مىشناسند » ( * ( وَعَلَى الأَعْرافِ رِجالٌ يَعْرِفُونَ كُلًّا بِسِيماهُمْ ) * ) . « اعراف » در لغت جمع « عرف » ( بر وزن گفت ) به معنى محل مرتفع و بلند است ، و اينكه به يالهاى اسب و پرهاى بلند پشت گردن خروس ، « عرف الفرس » يا « عرف الديك » گفته مىشود به همين جهت است كه در محل مرتفعى از بدن آنها قرار دارد ( درباره خصوصيات سرزمين اعراف كه در آيه آمده پس از پايان تفسير آيات به تفصيل سخن خواهيم گفت ) . سپس مىگويد : « مردانى كه بر اعراف قرار دارند ، بهشتيان را صدا مىزنند و مىگويند : درود بر شما باد ، اما خودشان وارد بهشت نشدهاند ، اگر چه بسيار تمايل دارند » ( * ( وَنادَوْا أَصْحابَ الْجَنَّةِ أَنْ سَلامٌ عَلَيْكُمْ لَمْ يَدْخُلُوها وَهُمْ