الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
37
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
از آنجا كه اين بحث از مباحث مهم قرآن مجيد است ، و در آيات فراوانى به آن اشاره شده ، لازم است نكاتى را در اينجا يادآور شويم : 1 - « معروف » و « منكر » چيست ؟ « معروف » در لغت به معنى شناخته شده ( از ماده عرف ) و « منكر » به معنى « ناشناس » ( از ماده انكار ) است . و به اين ترتيب كارهاى نيك ، امورى شناخته شده ، و كارهاى زشت و ناپسند ، امورى ناشناس معرفى شدهاند . چه اينكه فطرت پاك انسانى با دسته اول آشنا و با دوم ناآشنا است ! 2 - آيا امر به معروف يك وظيفه عقلى است يا تعبدى ؟ جمعى از دانشمندان اسلامى معتقدند كه وجوب اين دو وظيفه تنها با دليل نقلى ثابت شده ، و عقل فرمان نمىدهد كه انسان ديگرى را از كار بدى كه زيانش تنها متوجه خود او است باز دارد . ولى با توجه به پيوندهاى اجتماعى و اينكه هيچ كار بدى در اجتماع انسانى در نقطه خاصى محدود نمىشود ، بلكه هر چه باشد همانند آتشى ممكن است به نقاط ديگر سرايت كند ، عقلى بودن اين دو وظيفه مشخص مىشود . به عبارت ديگر : در اجتماع چيزى به عنوان « ضرر فردى » وجود ندارد ، و هر زيان فردى امكان اين را دارد كه به صورت يك « زيان اجتماعى » درآيد ، و به - همين دليل منطق و عقل به افراد اجتماع اجازه مىدهد كه در پاك نگه داشتن محيط زيست خود از هر گونه تلاش و كوششى خوددارى نكنند . اتفاقا در بعضى از احاديث به اين موضوع اشاره شده است . از پيغمبر اكرم ص چنين نقل شده كه فرمود : « يك فرد گنهكار ، در ميان مردم همانند كسى است كه با جمعى سوار كشتى شود ، و به هنگامى كه در وسط دريا قرار گيرد تبرى