حيات جاويدان است . بايد به اين حقيقت توجه داشت كه جان انسان ، ارزشمندترين سرمايه وجود او نيست ، ما حقايقى با ارزشتر از جان داريم ، ايمان به خدا ، آيين اسلام ، حفظ قرآن و اهداف مقدس آن ، بلكه حفظ حيثيت و آبروى جامعه اسلامى ، اينها اهدافى والاتر از جان انسان است كه قربان شدن در راه آن هلاكت نيست ، و هرگز از آن نهى نشده . در حديثى مىخوانيم كه : گروهى از مسلمانان براى جهاد به قسطنطنيه رفته بودند يكى از مردان شجاع حمله به لشكر روم كرد و داخل در صفوف آنها شد يكى از حاضران گفت : القى بيديه الى التهلكة : « خود را با دو دست خويش به هلاكت انداخت » اينجا بود كه ابو ايوب انصارى برخاست و فرياد زد : اى مردم ! چرا اين آيه را بد تفسير و تاويل مىكنيد ؟ اين آيه درباره ما طايفه انصار نازل شد ، هنگامى كه خداوند دينش را عزت داد و ياورانش فزونى گرفتند بعضى از ما به ديگرى مخفيانه به گونه اى كه پيامبر ص نشنود ، چنين گفتند كه اموال ما از دست رفت ، و خداوند اسلام را عزيز و يارانش را زياد كرد ، ما اگر در مدينه بمانيم به اموال از دست رفته خود برسيم بهتر است ، آيه فوق بر پيامبر ص نازل شد و به ما فرمود : انفاق در راه خدا كنيد و خويشتن را به هلاكت نيفكنيد و منظور از هلاكت ، اقامت در مدينه براى اصلاح اموال و ترك جهاد بود ( 1 ) 3 - منظور از « احسان » چيست ؟ احسان معمولا به معنى نيكو كارى تفسير مىشود ، ولى گاه معنى وسيعترى براى آن ذكر شده ، و آن هر گونه عمل صالح ، بلكه انگيزه‌هاى عمل صالح است چنان كه در حديثى از پيامبر اكرم ص مىخوانيم كه در تفسير احسان فرمود : ان تعبد

--> ( 1 ) در المنثور ، جلد اول ، صفحه 207 - شبيه همين معنى در روح المعانى و تفسير كبير و الميزان ذيل آيه مورد بحث آمده است . ( در مقتل ابن طاووس نيز آمده ) .