عبد الرحمن جامي

مقدمة ويليام چيتيك 38

نقد النصوص في شرح نقش الفصوص

5 . سير شروح فصوص با اينكه مشهور است كه شروح زيادى بر فصوص نوشته شده است ، تا آن جا كه بر نگارندهء اين سطور معلوم است تا كنون كسى روشن نكرده است كه فرق ميان اين شروح چيست و سير تكامل و تحول آنها از چه قرار است . « 1 » ذكر پاره اى توضيحات در اين باره از لحاظ كمك به فهم اهميت كتاب نقد النصوص و در عين حال شرح فصوص جامى خالى از فايده نيست ، هر چند البته فقط مىتوان به مشهورترين شروح و به خصوص به شروحى كه خود جامى در نقد النصوص از آنها استفاده كرده است اشاره كرد . ألف . الفكوك به طور كلى شارحان فصوص در اوايل سير خود كليات عقايد ابن عربى را شرح و بسط مىدهند و در طول زمان كم كم به جزئيات آن عقايد توجه بيشترى مىكنند ، و در عين حال مسائل لغوى و دستورى را در اول به صورت اجمال و كم كم به صورت مفصلتر مورد مطالعه قرار مىدهند . ظاهرا اولين كتابى از پيروان ابن عربى كه مىتوان آن را شرحى بر فصوص دانست كتاب الفكوك از صدر الدين قونيوى

--> « 1 » . استاد سيد جلال الدين آشتيانى در شرح مقدمهء قيصرى مقدمه اى را براى مطالعهء اين سير فراهم ساخته ( مقدمه ، ص 12 به بعد ) و گفته‌اند كه در مقدمهء شرح فصوص خود كه هنوز به طبع نرسيده است به تفصيل راجع به اين موضوع بحث خواهند كرد .