ألف . هر جا كه در يك جمله فاعل جمله عوض مىشود ، ويرگول اين تغيير را نشان مىدهد . من باب مثال ، « انسان عالم كبير است ، و عالم انسان صغير » ( 91 / 21 ) . « پس بر مقتضاى اين اعتبار غير از وجود حق در خارج هيچ نيست ، و اعيان را ثبوتى جز در حضرت علم نه ، و بويى از وجود خارجى به مشام اعيان نرسيده است » ( 141 / 27 - 142 / 2 ) . « فحقائق العوالم و أعيانها رعايا له ، و هو خليفة عليها » ( 89 / 18 ) . « مارت هذه السماء مورا ، و سارت الجبال سيرا ، و دكت الأرض دكا ، و انتثرت الكواكب » ( 97 / 6 - 7 ) . ( 1 ) . به طور كلى و به استثناى قاعدهء ب كه ذيلا ذكر خواهد شد در جملهء مركبى كه فاعل آن عوض نمىشود ويرگول فعلهاى مختلف آن جمله را جدا نمىكند ، ولى گاهى به دليل درازى جمله و پيچيدگى آن ويرگول لازم مىشود : « ميوه در مرتبهء علم بر اينها مقدّم است و در مرتبهء وجود از همه مؤخّر » ( 101 / 9 - 10 ) . اما ، « صفات حق ظاهر را در هر مظهر از عين همان مظهر داند ، و در نمود مظاهر از شهود ظاهر محروم ماند » ( 105 / 6 - 8 ) . ب . انواع جمله هايى كه مستلزم جواب به صورت جملهء دومى است از جملهء دوم با ويرگول جدا مىشود ، چه فاعل جملهء دوم همان فاعل جملهء اول باشد و چه نباشد : « اگر وجود حق را مرآت اعتبار كنى ، ظاهر دروى احكام و آثار اعيان است » ( 48 / 5 - 6 ) . « و تا اين كامل در عالم باقيست ، استمداد مىكند از حق تجليات ذاتيه . . . » ( 89 / 23 - 24 ) . « چون آدمى را صفات كونى به صفات حقانى مبدل شود ، به جميع قوى مشاهدهء جمال حق كند » ( 96 / 20 - 22 ) . « فإذا كان كذلك ، فالتقدّم و التأخّر لا موجب له إلا تفاوت الاستعدادات » ( 116 / 25 - 26 ) . « مهما رجّح الحق إفاضة نور الوجود على ذلك الوجه المعيّن ، بقي موجودا » ( 46 / 4 - 5 ) . « لمّا سئل ابن