ساير افراد و گروه‌هاى جامعه خويش مىباشد . تاثير و تأثر حركت در چنين جوامع باز داراى اقسام زير خواهد بود : ارتباط با ساير جوامع : 1 . ارتباط با يك جامعهء ديگر 2 . ارتباط با جوامع يك قارّه . 3 . ارتباط با همهء جوامع هر يك از ارتباطهاى سه گانه با نظر به نوع حركت و تاثير و تاثر بر دو قسم عمده تقسيم مىگردد : يك - حركت و تأثير و تأثر كيفى دو - حركت و تأثير و تاثر كمّى در نتيجه ارتباط مورد بحث به شش قسم زير در مىآيد : 1 . ارتباط يك جامعه با جامعهء ديگر كه موجب حركت و تأثير و تأثر كيفى مىباشد مانند دگرگونى در تمدن و فرهنگ و اقتصاد . 2 . ارتباط يك جامعه با جامعهء ديگر كه موجب حركت و تأثير و تأثر كمى مىگردد ، روابط در اين قسم نتيجه اى جز گسترش ابعاد طرفين نخواهد داشت ، چنين ارتباطى بىشباهت به افزايش جمعيت يك جامعه نيست . البته با در نظر داشتن ابعاد و غيره ، اين حقيقت كه هرگز دو جامعه اى نمىتوانند از همهء جهات و با همهء خصوصياتى كه دارند ، آن اندازه مساوى باشند كه ارتباط يكى با ديگرى از حدّ افزايش جمعيت يك جامعه تجاوز نكند ، اين قسم از ارتباط حالت استثنايى خواهد داشت . 3 . ارتباط قارّه اى كه موجب حركت و تاثير و تأثر كيفى مىباشد . اين ارتباط زمينه با وحدت جغرافيايى منظور مىشود كه به تنهائى نمىتواند سرنوشت تفاعلات و حركات