محمد تقي جعفري
240
ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي )
علل ديگر براى ترس و وحشت از مرگ بيان شده است كه تقريبا در رساله اى از ابن سينا مقدارى از آنها مطرح شده است و اين رساله را به جهت مفيد و مختصر بودن آن ، در اينجا ترجمه مىكنيم : رسالة في دفع الغمّ من الموت من كلام الشيخ الفاضل ابى على حسين بن سينا البخارى بسم اللَّه الرحمن الرحيم سپاس مر خداى را كه پروندهء عالميان است و درود خداوندى بر سرور ما محمد پيامبر و اولاد پاك او باد بدان جهت كه بزرگترين ترسى كه به انسان عارض مىشود ، ترس از مرگ است و با اين كه اين ترس فراگير عموم انسانها است ، شديدتر و تمامتر از همهء بيم و هراسها است ، لازم است كه بگويم : ترس از مرگ عارض نمىشود براى كسى مگر اين كه نداند حقيقت مرگ چيست يا نمىداند كه نفس او پس از مرگ به كجا مىرود يا گمان مىكند كه وقتى بدن او تجزيه شد و تركيبش باطل گشت ، ذات او منحل و نفس او باطل مىگردد - بطلان رو به نيستى و نابودى . و اين كه دنيا بعد از او نخواهد ماند ، چه او در اين دنيا موجود باشد و چه نباشد . اين گمان را كسى مىكند كه بقاء نفس و چگونگى معاد آن را نمىداند . يا چنين گمان مىكند مرگ دردى شديدتر از درد همهء بيمارىها را دارد كه چه بسا پيش از مرگ به وجود مىآيد و به مرگ منتهى مىگردد و سبب ورود مرگ مىشود . يا او اعتقاد مىكند كه پس از مرگ كيفرى سراغ او را خواهد گرفت . يا از اين جهت است كه نمىداند به چه وضعى پس از مرگ وارد مىشود يعنى در حيرت است كه موقعيت پس از مرگ چيست يا در بارهء مال و اندوخته هايى كه از خود مىگذارد و مىرود ، تاسف مىخورد . و همه اين عوامل ترس ، گمانهايى باطل و بىاساس است .