مسلمانان برقرار نمايد . اين بود با عظمتترين عوامل تمدن واقعى انسانى كه اسلام براى بشريت عرضه كرد . مجاهدتها و تلاشهاى فوق تصور كه در اجراى اين رسالت بزرگ انجام گرفته است ، براى هيچ محقق صاحبنظر مخفى نيست امير المؤمنين عليه السلام در مواردى متعدد از سخنان خود به اين مجاهدتها اشاره و تصريح فرموده است : از آن جمله مىفرمايد : « ما با پيامبر اكرم صلَّى اللَّه عليه و آله [ براى اعتلاى اسلام و نجات دادن مردم از جاهليت و تثبيت اصول و ارزشهاى والاى انسانى از هيچ گونه مجاهدت و تلاش و فداكارى مضايقه نمىكرديم ] حتى كار به آنجا مىرسيد كه با پدران و فرزندان و برادران و عموهايمان [ كه مانع پيشرفت اسلام بودند ] به مبارزه و كشتار برمىخاستيم ، و اين تلاش و كشتار براى ما تأثيرى جز افزايش ايمان و تسليم به حكمت و مشيت خداوندى نداشت و همچنين جز جدىتر بودن در حركت در جادهء حق و حقيقت و تحمل گزندگىهاى درد و كوشش بيشتر در جهاد با دشمن براى ما نتيجه اى نمىداد . [ بعنوان نمونه ] : در ميادين جهاد مردى از ما با مردى از دشمنان ما مانند دو گاو نر جنگى با يكديگر سخت گلاويز مىگشتند و هر يك از طرفين تصميم گرفته بود آن ديگرى را از پاى در آورد ، اين گلاويزى گاهى به سود ما تمام مىشد و دشمن از بين مىرفت و گاهى بالعكس جهادگر ما شربت شهادت مىنوشيد . هنگامى كه خداوند صدق و صميميت ما را ديد دشمن ما را به ذلت و خوارى مىنشاند و پيروزى را نصيب ما مىنمود تا آن گاه كه اسلام مانند شترى كه گردن بر زمين بنهد و حالت تسليم به خود بگيرد ، استقرار يافت و در جايگاه خود ( عقول و دلهاى مسلمانان ) جايگير شد . » ( 1 ) امّا وضع اسلام و مسلمين پس از رحلت پيامبر اكرم بسيار پر پيچ

--> ( 1 ) خطبهء 56 ترجمه از ج 10 ص 178 .