عمر در حيرت مىگذراندند ، و در گرفتارى ناشى از جهل غوطه ور . » ( 1 ) هفت - « خداوند سبحان محمد صلى اللَّه عليه و آله و سلم را بر مبناى حق مبعوث فرمود تا بندگان او را از عبادت بتها بر كنار فرموده و آنان را به عبادت خداوندى نائل بسازد و از اطاعت شيطان دور نمود و به اطاعت خداوندى موفقّشان نمايد . [ اين هدايت سازنده ] به وسيلهء قرآن [ آن كتاب الهى ] بود كه آن را آشكار و محكم فرموده است ، تا بندگان خدا او را بشناسند پس از آنكه به او جاهل بودند و به وجود و يگانگى او اقرار كنند ، پس از آنكه او را منكر شده بودند . . . » ( 2 ) هشت - « خداوند عزيز پيامبر اكرم را فرستاد در دوران انقطاع از پيامبران و در امتداد خواب غفلت كه همهء امم را فرا گرفته بود و در زمانى كه حدود و قوانين الهى شكسته و از هم گسيخته بود . » ( 3 ) نه - « خداوند به وسيلهء بعثت پيامبر اعظم ، شرايع مجهول را آشكار فرمود و بدعتهايى را كه در دين الهى داخل شده بود بركند و احكامى را كه خداوند براى بندگانش مقرر فرموده بود ، تبيين نمود . » ( 4 ) ده - « و شهادت مىدهم با اين كه محمد ( صلى اللَّه عليه و آله و سلم ) بنده و فرستادهء او است . خداوند او را مبعوث فرمود در حالى كه مردم در درياى حيرت فرو مىرفتند و

--> ( 1 ) خطبهء 95 ج 17 ص 84 . ( 2 ) خطبهء 147 ص 204 نسخه صبحى صالح بدانجهت كه مجلدات ترجمه و تفسير نهج البلاغه اين جانب تا اين تاريخ از خطبهء 131 به بالا نوشته نشده بود ، لذا از خطبهء 147 تا آخر نهج البلاغه ترجمه مستقيم را مىآوريم . ( 3 ) خطبهء 158 ص 223 . ( 4 ) خطبهء 161 ص 230 .