محمد تقي جعفري
22
ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي )
( النحل آيه 120 ) گوياى حق : ( الشعراء آيه 85 ) توكل كننده بر خدا : ( الممتحنة آيه 4 ) بينا بر ملكوت آسمانها و زمين : ( الانعام آيه 75 ) دستور دهنده بر اتّحاد : ( الشورى آيه 13 ) دورى از كفّار و تبهكاران : ( الممتحنة آيه 4 ) . ( 1 ) هر يك از صفاتى كه در قرآن مجيد به حضرت ابراهيم خليل عليه السلام نسبت داده شده است كمالى است محصول كار و كوشش آن حضرت در راه تحصيل فضائل عالى انسانى كه در دينى كه خدا به او وحى كرده است ، مورد دستور قرار گرفته است ، و يا از فعاليت وجدانى او است كه با بدست آوردن طهارت معنوى ، پاك و منزه مىباشد و عمل به فعاليت وجدان منزه خود يكى از دستورات دينى است كه به او وحى شده است . و همان گونه كه گفتيم : همهء اين صفات فاضله كه حضرت ابراهيم عليه السلام با آنها متّصف بوده است ، اجزاء يا ابعاد تشكيل دهندهء شخصيت واحده ابراهيم عليه السلام است كه از مجراى ماديات متلاشى كننده فراتر رفته و به وحدت تجردى نائل آمده است و آنچه كه پيروى از دين ابراهيم عليه السلام براى مسلمين نتيجه خواهد داد ، لزوم ساختن چنين شخصيت است به مقدار توانائى و امكانات كه * ( لا يُكَلِّفُ الله نَفْساً إِلَّا وُسْعَها ) * ( خداوند هيچ انسانى را به بيش از طاقت و قدرت او مكلَّف نمىسازد ) . . . . وحدت امت اسلامى و طرق وصول به آن با توجه به ريشهء اصلى امت اسلامى و متن مشتركى كه عامل وحدت همهء مذاهب و فرقههاى اسلامى است ، بلكه عامل هماهنگى همهء اديان توحيدى ابراهيمى مىباشد ، نمىبايست اختلاف مخلّ بر هم زيستى معقول و هماهنگ اديان توحيدى بوجود آمده باشد . چه آن متن مشترك ، مىتواند زندگى اسلامى معقول را تأمين نمايد . در قرآن مجيد ، گذشته از آياتى كه به پيروى از دين حضرت ابراهيم عليه السلام دعوت مىنمايد ، آياتى وجود دارد كه زمينههاى مشترك همهء ارباب اديان حقه ، در آنها بيان شده است : * ( قُلْ يا أَهْلَ الْكِتابِ ، تَعالَوْا إِلى كَلِمَةٍ سَواءٍ بَيْنَنا وَبَيْنَكُمْ أَلَّا نَعْبُدَ إِلَّا الله وَلا نُشْرِكَ بِه شَيْئاً وَلا يَتَّخِذَ بَعْضُنا بَعْضاً أَرْباباً مِنْ دُونِ الله فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُولُوا اشْهَدُوا ) *
--> ( 1 ) و نيز : آيهء 62 ، و آيهء 177 سورهء البقرة .