از طرف انبياء و مرسلين و اولياء اللَّه ، به نتيجهء مطلوب نرسيده و همانطور است كه خداوند سبحان خبرداده است : * ( يَعْمَلُونَ لَه ما يَشاءُ مِنْ ) * ( 1 ) ( و اندك است شكر گزاران از بندگان من ) پيش از طرح برخى از علل و عوامل بىاعتنائى اكثريت مردم به دعوت داعيان حق و حقيقت ، مقدمه اى مختصر را متذكر مىشويم - همواره در ميان مردم ، انسانهائى وارسته و با فضيلت اگر چه در اقليت اسفانگيز وجود داشته‌اند كه بر پا دارندهء اصول ارزشهاى انسانى و برقرار كنندهء ارتباط با خداوند متعال بوده‌اند . لذا مقصود امير المؤمنين عليه السلام از اين كه دعوت داعيان حق و حقيقت اجابت نشده است ، بىاعتنائى اكثريت به دعوت است ، نه همهء انسانها بطور عموم . اكنون مىپردازيم به بيان بعضى از علل و عوامل مزبور . 1 - قصور اسفانگيز متصديان تعليم و تربيت كه واقعيات مربوط به جانهاى آدميان را جدى نگرفته و حقوقى بعنوان حقوق جانهاى آدميان به اضافهء حقوق زندگى طبيعى آنان ، نمىپذيرند . 2 - گرايش افراطى اكثر مردم به لذائذ طبيعى كه آنانرا از چشيدن طعم لذائذ فوق طبيعى و گام گذاشتن به فوق همهء لذائذ مرحوم مىسازد . 3 - خودخواهى در اشكال گوناگونش . 4 - حس گرايى افراطى كه آنانرا از درك معقول و فوق معقول محروم مىنمايد . 5 - نداشتن ظرفيت براى تحمل سختىها و گذشت از هوى و هوسهاى نفسانى . 6 - بجا نياوردن مقام ربوبى ، اگر چه الفاظ مربوطه به آن مقام اعلا را بسيار به دهان بياورد و آنها را مضمضه كند . 7 - قدرت پرستى قدرتمندان كه براى رسيدن به هدفهاى خود خواهانه اى كه در اين دنيا براى خود انتخاب مىكنند ، مردم را در ناآگاهى و جهالت غوطه ور مىسازند ،

--> ( 1 ) سبأ آيه 13 .