ما أكثر العجيج و أقل الحجيج ( چقدر فراوان است فرياد زننده و اندك است حج كننده ) 13 - يكى از اساسىترين فلسفه‌ها و اهداف عمل بسيار با عظمت حج عبارتست از اطلاع مسلمانان از اوضاع و حالات همديگر : و مدتهاى بسيار طولانى است كه اين هدف و حكمت عظمى از يادها رفته و متروك شده است . و گوئى عواملى بسيار نيرومند وجود دارد كه از برقرارى ارتباط ما بين دو انسان مسلم ممانعت جدى به عمل مىآورد كه مبادا بحث و گفتگوهاى اجتماعى و سياسى برقرار شود و اين كار موجب روشنى و آگاهى آنان گردد اين كه امير المؤمنين عليه السلام در بارهء حكمت حج و عمره مىفرمايد : فإنّهما ينفيان الفقر و يرحضان الذّنب ( زيرا حج و عمره فقر و تنگدستى را منتفى و گناه را مىشويد ) مربوط به جنبهء اجتماعى حج است كه مسلمانان در آن سرزمين مقدس از اوضاع و حالات همديگر مطلع مىگردند و با اطلاع از دردهاى اقتصادى و ناگواريهاى سياسى همديگر است كه موجب مىشود در صدد رفع آن دردها و ناگواريها و نابسامانىها برآيند ، زيرا اين روايت مبارك از پيامبر اكرم صلى اللَّه عليه و آله و سلم مورد قبول همهء فرق مسلمين است كه من أصبح و لم يهتمّ بأمور المسلمين فليس بمسلم ( هر كس كه بامدادى سر از خواب برآورد و اهميتى به امور مسلمانان ندهد مسلمان نيست )