محمد تقي جعفري
101
ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي )
مطلب دوم - با نظر به علت تشريع زكات و ساير مالياتهائى كه با عناوين ديگر در منابع اسلامى وارد شده است اين مطلب روشن مىشود كه اسلام مبارزهء جدى با فقر و هر گونه محروميتهاى مادى را مورد دستور قرار داده است نمونه اى از رواياتى كه علت تشريع زكات را متذكر شده است از اين قرار است : 1 - زراره و محمد بن مسلم نقل مىكنند كه امام صادق عليه السلام فرمود : « خداوند در اموال اغنياء براى فقراء حقى معين فرموده است كه براى آنان كافى است . اگر كافى نبود ، خداوند بر آن حق مىافزود ، پس بينوائى فقيران مربوط به حكم خدائى نيست ، بلكه از آن جهت است كه اغنياء آنان را از حق خود محروم كردهاند . اگر مردم حقوق واجب را ادا مىكردند ، فقرا به زندگانى شايسته اى مىرسيدند » ( 1 ) 2 - « مبارك عقرقوقى از امام موسى بن جعفر عليه السلام روايت كرده است كه فرمود : زكات براى زندگى فقرا و بركت يافتن اموال اغنيا است » ( 2 ) 3 - معتب از امام صادق عليه السلام نقل مىكند كه آن حضرت فرمود : « زكات براى آن واجب شده است كه توانگران آزمايش شوند و بينوايان زندگى داشته باشند . اگر مردم زكات مال خود را مىپرداختند ، يك مسلمان بينوا باقى نمىماند و همهء بينوايان با همين حقى كه خداوند واجب كرده است ، بىنياز مىگشتند . مردم بينوا نمىشوند و نيازمند و گرسنه نمىگردند مگر به جهت تقصير اغنياء . » ( 3 ) 4 - ابن مسكان و جمعى ديگر از راويان از امام صادق عليه السلام نقل مىكنند كه آن حضرت فرمود : خداوند در ثروت اغنياء براى فقيران و مستمندان به اندازهء كافى حق قرار داده است ، اگر مىدانست آن حق براى زندگى آن مستمندان كفايت نمىكند ، بيشتر وضع ميكرد » . ( 4 ) اين كه خداوند سبحان معيشت همهء مردم را از همين مواد مستخرجه از طبيعت ، مقرر فرموده است ،
--> ( 1 ) . وسائل الشيعه كتاب زكات ص 3 چاپ تهران - شيخ حر عاملى . ( 2 ) . همين مأخذ ص 4 . ( 3 ) . همين مأخذ ص 4 . ( 4 ) . همين مأخذ ص 6 .