اگر قصد كند كه سخنى بگويد ، بدون انديشه و تأمّل آن را مىگويد ، خواه به سود او باشد يا بر ضرر او . ) 2 - بطىء القيام . ( او با تأمّل و تحمّل و بردبارى قيام مىكند . ) قيام براى رهبرى و اصلاح جامعه و ايجاد نهضت و انقلاب ، يك كار ساده اى نيست كه انسان بتواند در مدّت كمى و با اطَّلاعاتى اندك و با قدرتى ناچيز و با بىظرفيّتى و بىاعتنائى به جان و مال و ناموس انسانها انجام بدهد . آيا مقدارى فراوان از نكبتها و بدبختىها و كشتارهاى انسانها معلولى از دستپاچگى و عجله در امر بزرگ قيام نبوده است آيا صدها بلكه هزاران نابكارىها ناشى از بىاطَّلاعى كسانى نبوده است كه قيام كرده و خود را و ديگران را بر باد فنا داده‌اند چه بسا اقداماتى كه به جهت نبودن قدرت يا كم ظرفيّتى متصدّيان آنها نه تنها به نتيجه نرسيده‌اند ، بلكه نتايج متضادّى را بوجود آورده‌اند . آرى ، در عين حال كه خدا مىفرمايد : * ( وَتَواصَوْا بِالْحَقِّ ) * مىفرمايد : * ( وَتَواصَوْا بِالصَّبْرِ ) * . ( 1 ) ( همديگر را به حقّ توصيه نماييد و همديگر را به صبر توصيه كنيد . ) يعنى چنان نيست كه حقّ در هر موقعيّتى قابل فهم و تفهيم و اجرا در ميان مردم باشد ، چنان كه در تاريخ حيات انبياء و مصلحين عظام مىبينيم كه چه متانت و آرامشى در اجراى رسالت و قيام داشته‌اند . شيخ حرّ عاملى از صدوق با اسنادش از امير المؤمنين عليه السّلام در وصيّتش به محمّد بن الحنفيّه چنين نقل مىكند كه آن حضرت فرمود : من استقبل وجوه الآراء عرف مواقع الخطاء و من تورّط فى الامور غير ناظر فى العواقب فقد تعرّض لمفظعات النّوائب و التّدبير قبل العمل يؤمّنك من النّدم و العاقل من وعظه التّجارب و فى التّجارب علم

--> ( 1 ) العصر ، آيهء 3 .