مىگردد . در صورتى كه محتويات مغز و مختصّات روانى حقائق مفيد باشد ، مزارع و نهالهاى باغ درونى انسانها از آن آب زلال استفاده خواهند برد و اگر محتويات مغزى و مختصّات روانى آنان آلوده و كدر و مسموم بوده باشد ، قطعى است كه آن مزارع و نهالها را به تباهى خواهد كشيد . اين قضيّه بسيار جدّيست كه پيشوايان فرموده‌اند : إذا صلح العالم صلح العالم و إذا فسد العالم فسد العالم . ( هنگامى كه عالم صالح ( عامل مخلص به علم خود ) باشد دنيا صالح مىشود و اگر عالم فاسد شد دنيا فاسد مىگردد . ) منابع اسلامى در نكوهش عالم فاسد و واعظ غير متّعظ و بيان لزوم دورى جستن از او بقدرى فراوان است كه نيازى به بيان تفصيلى آن وجود ندارد . 32 - عباد اللَّه ، لا تركنوا إلى جهالتكم ( اى بندگان خدا ، به نادانى خود تكيه و اعتماد نكنيد . ) هرگز صلاح را در آن نبينيد كه نادان بمانيد . و هرگز صلاح را در آن نبينيد كه به نادانىهاى خود تكيه و اعتماد كنيد . فقط خدا ميداند كه چه استعدادها و نبوغهاى با عظمت ، به جهت تكيه بر جهالت ، جامعهء خود را بلكه جامعهء بشريّت را از به كار افتادن سرمايهء استعداد و نبوغ خود محروم ساختند و رفتند . شايد بجرأت بتوان گفت كه اين اشخاص در آغاز ابديّت كه روز قيامت و روز رسيدگى به اعمال آدميزادگانست ، موصوف به خيانت و با صفت خائن مخاطب شوند ، در صورتى كه اگر وضع مغزى و روانى آنان را بطور صحيح مورد بررسى قرار بدهيم ، خواهيم ديد كه آنان در موقعيّتى قرار گرفته بودند كه اگر يك يا چند سؤال از دانايان مىكردند و پاسخ صحيح به سؤالات آنان گفته مىشد ، صخره اى كه روى منبع استعداد و نبوغ آنان قرار گرفته بود مىشكافت و سيل انبوهى از آب زلال حقائق از مغزشان به مزارع و باغهاى جوامع سرازير مىگشت .