محمد تقي جعفري
216
ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي )
است كه تذكَّر را بشنود و آن را به كار ببندد . ) اى بنى اميّه ، بشنويد يا نشنويد ، به زودى دنيا و رياست بىاساس آن را با كمال ذلَّت و خوارى از دست خواهيد داد . بالاخره قانون مقدّمه و نتيجه [ يا علَّت و معلول يا عمل و عكس العمل ] پس از مدّتى اندك گريبان بنى اميّه را گرفت و در انتقال دنيا و مقام از آنان به بنى عبّاس چنان ذلَّت و حقارت و نكبت به آنان روى آورد كه تاريخ نظير آن را كمتر ثبت كرده است . براى اطَّلاع از اين جريان به مجلَّد هفتم از شرح نهج البلاغهء مرحوم هاشمى خوئى از صفحهء 221 تا صفحهء 244 مراجعه فرماييد . امير المؤمنين عليه السّلام مىفرمايد : بيناترين چشمها ، چشمى است كه نگاهش در خير نفوذ كند . آن چشمى كه همواره دنبال ديدن هوىهاى نفسانى و عمل مطابق آنها مىگردد و آن انديشه و احساس درونى كه فقط در جستجوى لذائذ زودگذر مادّى است ، چنين چشم و انديشه و احساسى در حقيقت كور است و از اين دنيا و زندگانى چيزى براى ديدن سراغ ندارد . نگرش در آيات الهى در جهان هستى ، نگرش در خير است و نگاه در آن حقائقى كه موجب پيشرفت تفكَّر در واقع يا بى و حركت در « حيات معقول » ، است نگاه در خير است ، چنان كه به كار انداختن احساس و انديشه در دريافت و شناخت قانون هستى در جلوهها و نمودهاى بسيار بسيار متنوّعش احساس و انديشه در خير است كه اساسىترين مقدّمهء وصول به هدف اعلاى زندگى است ، زيرا هدف اعلاى زندگى كه خدا براى انسانها مقرّر فرموده است ، خير است . و مىفرمايد : شنواترين گوشها ، گوشى است كه تذكَّر در بارهء خير و كمال را بشنود و بپذيرد و عمل نمايد . با در نظر گرفتن تلاش شديد پيامبران عظام و اوصياء و اولياء اللَّه و حكما در راه ايصال مردم به خير و كمالى كه در هدف زندگى آنان وجود دارد ، همه گونه سخنان مفيد و سازنده گفته شده است . آنچه كه موجب عقب ماندگى است ، گوش ندادن به آن سخنان سازنده است كه ناشى از گريز از معرفت و ارادهء خير است .