14 ، 15 - و أيم اللَّه لقد كنت من ساقتها حتّى تولَّت بحذافيرها ، و استوسقت فى قيادها ( و سوگند به خدا ، من از جملهء رانندگان ( طرد كنندگان ) جاهليّت از جامعه بودم تا آن گاه كه لشكر جاهليّت همگى پشت گرداندند و در زير ذلَّت سلطه مجتمع شدند . ) علىّ عليه السّلام حدّ اعلاى تلاش و تكاپو را در ريشه كن كردن جاهليّت و خودكامگىها از جامعه انجام داده است . چند روز پيش از جنايت ابن ملجم مرادى - ملعون ازل و ابد - كه ضربت جانكاه بر سر مبارك آن حضرت وارد آورد ، اين جملات را فرموده است : أيّها النّاس ، إنّى قد بثثت لكم المواعظ الَّتى وعظ الأنبياء بها أممهم ، و أدّيت إليكم ما أدّت الأوصياء إلى من بعدهم و أدّبتكم بسوطى فلم تستقيموا و حدوتكم بالزّواجر فلم تستوسقوا اللَّه أنتم أتتوقّعون إماما غيرى يطأ بكم الطَّريق و يرشدكم السّبيل ( 1 ) ( اى مردم ، من بيقين آن پندهائى را كه پيامبران به امّتهاى خود نموده‌اند ، براى شما بيان كردم و آنچه را كه اوصياء به مردم پس از پيامبران ادا كرده‌اند ، بشما ادا نمودم و با تازيانه‌ام شما را تأديب كردم ، ولى ادب نپذيرفتيد و استقامت نيافتيد و من شما را با نواهى و عوامل پرهيز راندم ولى به راه نيفتاديد . شما را به خدا ، امامى جز من توقّع داريد كه طريق را براى شما هموار بسازد و شما را به راه خدا ارشاد نمايد ) هيچيك از علماء و مورّخين اسلامى از هر فرقه و گروهى كه باشد ترديدى نكرده است كه امير المؤمنين عليه السّلام بعد از خاتم الانبياء صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم بيشترين و تلخترين زحمات و ناگواريها را بدون كمترين ترس و احساس خستگى

--> ( 1 ) خطبهء 182 .