و مسلَّم است كه هيچكس نمىخواهد مغز و روان خود را با خيالات و توهّمات بىپايه بفرسايد و با نوسانات اضطراب آور و تند و نرم و حيرت انگيز و دردآور ، روزگار تيره اى را سپرى نمايد . امّا آيهء شريفهء : * ( وَيَسْئَلُونَكَ عَنِ الرُّوحِ قُلِ الرُّوحُ مِنْ أَمْرِ رَبِّي وَما أُوتِيتُمْ مِنَ الْعِلْمِ إِلَّا قَلِيلًا ) * . ( 1 ) ( [ اى پيامبر ما ] و از تو در بارهء روح مىپرسند ، به آنان بگو روح از امر پروردگار من است و براى شما از علم جز اندكى داده نشده است . ) اگر چه اثبات مجهوليّت مطلق روح را نمىنمايد ، ولى مىفرمايد چون روح از امر پروردگار ( ما فوق عالم خلق است ) ، انتظار شناخت همه جانبه در بارهء روح را نداشته باشيد ، زيرا جز اندكى از علم بشما داده نشده است . خداوند متعال مىفرمايد : * ( سَنُرِيهِمْ آياتِنا فِي الآفاقِ وَفِي أَنْفُسِهِمْ ) * . ( 2 ) ( ما آيات خود را به زودى در جهان برونى و در جهان درونى ( آفاق و انفس ) بشما نشان خواهيم داد . ) و مسلَّم است كه بدون نظر و دريافت ابعاد و سطوح عميق نفس ، دريافت آيات الهى در آن نفس امكان ناپذير است و امكان اين شناخت منافاتى با ناتوانى از شناخت ماهيّت نفس ندارد . از طرف ديگر با توجّه به تفسيرهاى گوناگونى كه در بارهء روح در ميان مفسّرين انجام گرفته است و با توجّه به عدم صراحت ، بلكه با توجّه به عدم ظهور روح در آيهء شريفه در همان حقيقتى كه ما آن را روح انسانى مىناميم ، نمىتوانيم بگوئيم : قطعا مقصود همان روح اصطلاحى است كه در انسان وجود دارد . مرحوم علَّامه سيد محمّد حسين طباطبائى تفسير گوناگون روح را در تفسير خود آورده است ، مراجعه فرماييد . ( 3 )

--> ( 1 ) الإسراء آيهء 85 . ( 2 ) الشّورى آيهء 53 . ( 3 ) الميزان ج 13 - از ص 208 تا ص 214 .