مردم از داشتن آرمانهائى و الا كه وصول به آنها امكانپذير است به « به به چه لذّت خوبست » قناعت بورزند اين بينوائى بنام « تمدّن » نتايج بسيار ناشايستى در بر دارد كه : اوّل - همهء آنها از دست دادن تدريجى احساس ضرورت آرمانگرائى است كه زندگى را براى آدمى با معنى و زيبا مىسازد . دوم - تعاقب گرفتاريهاى غير قابل تفسير و توجيه در صورتى كه يكى از آرمانهاى بسيار والاى انسانيّت ، كوشش براى پيدا كردن علل گرفتاريها و تحمّل و شكيبائى در صورت عدم امكان بر طرف كردن آنهاست . سوم - مست و تخدير شدن در نتيجهء نيل به نعمتها . مسلَّم است كه با نبودن آرمانهاى و الا ، هر عامل خوشى اگر چه بىپايه ترين و محدودترين خوشىها بوده باشد ، همهء سطوح و ابعاد شخصيّت را به خود مشغول مىدارد ، لذا تعقّل كار حقيقى خود را انجام نمىدهد ، منطق زمان و موقعيّتها گم مىشود . . . مجموع اين نتايج بىآرمانىها در كلمات امير المؤمنين عليه السّلام گوشزد شده است . از آن جمله : ثمّ إنّكم معشر العرب أغراض بلايا قد اقتربت . فاتّقوا سكرات النّعمة و احذروا بوائق النّقمة ( 1 ) سپس شما گروه عرب ، هدفهاى بلاهائى هستيد كه نزديك شده است ، بترسيد از مستىها و ناهشياريهائى كه از نعمتها سوء استفاده نموده‌ايد و بترسيد از مصيبتهاى بسيار ناگوار نقمت در خطبهء 138 صفحهء 196 مىفرمايد : فلا تزالون كذلك حتّى تؤوب إلى العرب عوازب أحلامها به حال نكبت و پراكندگى ادامه خواهيد داد تا آن گاه كه آرمانهاى غايب از درون عرب به آنان برگردد .

--> ( 1 ) . خطبهء 151 ص 21 .