نظارت دارند ) . ب - * ( وَوُضِعَ الْكِتابُ فَتَرَى الْمُجْرِمِينَ مُشْفِقِينَ مِمَّا فِيه وَيَقُولُونَ يا وَيْلَتَنا ما لِهذَا الْكِتابِ لا يُغادِرُ صَغِيرَةً وَلا كَبِيرَةً إِلَّا أَحْصاها وَوَجَدُوا ما عَمِلُوا حاضِراً وَلا يَظْلِمُ رَبُّكَ أَحَداً ) * ( 1 ) [ در روز قيامت ] ( كتاب بر نهاده شد ، گنهكاران را خواهى ديد از آن موقعيتى كه در آن قرار گرفته‌اند ، هراسناكند و مىگويند : واى بر ما ، اين كتاب چگونه است كه هيچ كوچك و بزرگى را رها نكرده مگر اين كه آن را بر شمرده و ثبت نموده است و آنان آنچه را كه كرده‌اند [ در پيش روى خود حاضر ] مىبينند و پروردگار تو به هيچ كس ستمى روا نمىدارد ) . 3 - علم به اين كه خدا حق و آشكار است ، از مختصات روز قيامت است كه براى همگان بوجود خواهد آمد . 4 - شناختهاى اجمالى و نسبى انسانها در آن روز به مرحلهء عين اليقين مىرسد . ضرورت شناخت هويت و مختصات انسانى اگر در آيات قرآنى درست تحقيق و بررسى نمائيم ، به اين نتيجهء فوق العاده با اهميت خواهيم رسيد كه بيش از دو هزار آيه در قرآن در بارهء توصيف هويت و مختصات و ابعاد منفى و طرز تفكرات و رفتار انسانى آمده است . اين اهميت فوق العاده كه در قرآن در بارهء انسان ديده مىشود ، براى ما معلوم مىگردد كه انسان آن موجود ساده اى نيست كه مكتبها و انسان شناسان براى ما مطرح ميكنند . اگر ما تنها انسان از ديدگاه قرآن را كه بوسيلهء يك انسان درس نخوانده و استاد نديده و قلم بدست نگرفته ، دليل معجزه بودن قرآن تلقى كنيم ، سخنى بگزاف نگفته‌ايم . اطلاعات و معلومات آن دوران در بارهء انسان كه پيامبر اسلام زندگى ميكرد بقدرى ناچيز است كه بطور جدى مىتوان گفت : در آن دوران اصلا حقيقتى بنام انسان براى مردم آن دوران مطرح

--> ( 1 ) الكهف آيهء 49 .