همهء سطوح آن و براى به فعاليت رسانيدن ابعاد سازندهء آدمى وارد شده است ، متجاوز از سيصد آيه است . سيصد آيه در قرآن مورد مطالعه و قرائت و تفسير فراوان در گذرگاه قرون و اعصار بوده است . متأسفانه اين مطلب كه پىگيرى جدى و دويدن به متن كارگاه خلقت و شناخت آن ، براى پيش برد رشد مادى و معنوى انسانها مطلوب اصلى خداونديست ، تحت الشعاع اشباع حالات روانى زودگذر و تحقيقات حرفه اى قرار گرفته و نتوانسته است وظيفهء خود را درست انجام بدهد . چه اسفناك است اين سيرهء نامطلوب كه ما از آن سيصد آيه اين نتيجه را بگيريم كه : « بايد در زير درخت خلقت نشست و به سير و سياحت در شاخ و برگ زيبا و با طراوت آن پرداخت و كارى با اين حقيقت نبايد داشت كه حتى خود اشتياق به سير و سياحت در درخت پر شاخ و برك خلقت و لذت بردن از آن نيز يكى از محصولات همين درخت پرشكوه است . اين يك كار خردمندانه نيست كه آن همه استعدادها و نيروهاى سازندهء خود را در راه رسيدن به لذت تماشاى خوشايند محدود و فرسوده بسازيم و آنها را تدريجا از بين ببريم انسان گاهى در شگفتى فوق العاده فرو مىرود ، وقتى كه مىفهمد : اين تقاضاهاى كار از بهر آن شد موكل تا شود سرعت عيان مولوى با اين حال از شدنهاى ضرورى « حيات معقول » به لذت تماشا قناعت مىنمايد آيا اين قناعت محقرانه نوعى استعدادكشى كه عبارت ديگرى از خودكشى است ، نمىباشد بهر حال ، ما مىخواستيم آيات مربوط به اين مبحث را مشروحا مطرح نمائيم ، ولى ديديم كه بايد براى اين كار يك مجلد مستقل تأليف شود ، لذا از آوردن آن همه آيات در اين مبحث خوددارى نموديم . اين نكته را هم در نظر بگيريم كه آياتى فراوان در قرآن مجيد وجود دارد كه خداوند كار خود را در جهان هستى و نظم و قانونى كه در آن حكمفرما نموده است ، در آن آيات بيان مىكند ، ولى در بارهء ذات خود و اسرار پشت پردهء