محمد تقي جعفري
49
ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي )
( آيا در ملكوت آسمانها و زمين و آنچه را كه خداوند آفريده است ، ننگريستهاند ) نتايج آياتى كه در اين مبحث مطرح شده است تفسيرى مختصر بر معناى ملكوت : آنچه كه از كتب لغت و تفاسير برمىآيد ، اينست كه ملكوت عبارتست از عظمت و جلال ، وقتى كه گفته مىشود : ملكوت خداوندى ، يعنى عظمت و جلال الهى ، همچنين اگر گفته شود : ملكوت آسمانها و زمين ، يعنى فروغ عظمت و جلال خداوندى كه در آسمانها و زمين مىدرخشد . نتيجهء يكم - خداوند اعلى خطاب به پيامبر اكرم ( ص ) مىفرمايد : آيا اين مردم در ملكوت آسمانها و زمين نمىنگرند . اين سؤال توجيهى دليل آنست كه همهء انسانها ، مىتوانند ملكوت جهان هستى را ببينند و ديدن ملكوت در اختصاص شخصى يا گروهى نيست . جاى ترديد نيست كه اين ديدار از راه تقوى و تزكيهء نفس و پاك انديشى و پاكدامنى بدست مىآيد . دليل اين مدعا به اضافهء منابع اسلامى و تجربهء كلى در وضع روانى انسانهاى آشنا با ملكوت ، روايتى است از حضرت عيسى بن مريم عليهما السلام كه فرموده است . لا يرد ملكوت الرب الاعلى من لم يولد مرتين ( كسى كه دوبار متولد نشود ، به ملكوت پروردگار اعلا وارد نمىگردد ) . مقصود از تولد دوم انسان عبارتست از آغاز خودسازى اختيارى . بتوضيح اين كه تولد نخستين آدمى همان زاييده شدن طبيعى او است از پدر و مادر . انسان با اين تولد نخستين از يك جريان جبر تكوينى عبور مىكند و در ميان انبوهى از قوانين طبيعت به حركت طبيعى خود ادامه مىدهد . انسان با اين تولد و حركت نه وارد منطقهء ارزشها مىشود و نه توانائى آشنائى با سطوح شفاف و ابعاد و اصول عالى انسان و طبيعت را دارا مىباشد . ورود انسانها در منطقهء مزبور و تحصيل توانائى آشنائى مذكور ، از موقعى شروع مىشود كه انسان