و بدى و عظمت و پستى و زشتى و زيبائى راهى را كه انسان آزاد انتخاب خواهد كرد ، نمىباشد . و به همين جهت است كه متأسفانه آزادى اين پديدهء فوق العاده با اهميت معمولا در راه بىبند و بارىها مستهلك مىشود . 3 - اختيار ، عبارتست از نظارت و سلطهء شخصيت به دو قطب مثبت و منفى كار براى بهره بردارى از آزادى در راه وصول به خير و رشد . اگر آزادى را به عقل تشبيه كنيم ، اختيار عبارتست از بدست آوردن معقول بوسيلهء فعاليت عقلانى . همچنين اگر آزادى را به نور فيزيكى تشبيه كنيم ، اختيار عبارتست از كار ضرورى يا مفيدى كه در روشنائى آن نور انجام مىدهيم . حيات انسانى مانند آب زلال و گوارائى است كه از يك منبع مىجوشد و آزادى از متن حيات انسانى مانند آب زلال و حيات بخش از منبع مىجوشد ، و براى بهره بردارى صحيح و مفيد از آن آب ، باغبانى لازم است كه بوسيلهء آن آب با اندازهء معين و اوقات مناسب و باضافهء ديگر عوامل روئيدن ، درختان و گلها و مزارع را بروياند و بارور بسازد . اختيار عبارتست از بهره بردارى شخصيت از آزادى در رويانيدن عوامل عظمتها و رشد انسانى . هر اندازه كه يك فرد و يا يك جامعه در بهره بردارى از آزادى در راه اختيار پيشرفت داشته باشد ، به همان اندازه از « حيات معقول » بيشتر برخوردار است . اين عنصر تعريف از آيهء شريفهء * ( فَاسْتَبِقُوا الْخَيْراتِ ) * ( 1 ) ( براى وصول به خير و [ كمال ] سبقت بجوئيد ) لزوم تكاپو در راه وصول به خير و كمال در چند آيهء ديگر نيز گوشزد شده است ، مانند آيهء 148 از سورهء البقرة : * ( فَاسْتَبِقُوا الْخَيْراتِ ) * ( براى وصول به خيرات و [ كمالات ] سبقت بجوئيد ) و جاى ترديد نيست كه تكاپوى اختيارى هم در معناى سبقت نهفته است و هم در خيرات ، زيرا هدفهائى كه با اجبار در سر راه آدمى قرار مىگيرد ، فقط هنگامى با

--> ( 1 ) المائده آيه 48 .