6 - « نژاد كارگر زمين ، سياه پوست است با او خوب و انسانى رفتار كنيد » اين هم يك تناقض نفرتانگيز ديگر كه مىگويد : با نژاد سياه پوست خوب و انسانى رفتار كنيد ، در عين حال مىگويد : اين نژاد سياه پوست ، نژاد كارگر روى زمين است البته مقصود رنان از كارگر معلوم است كه شبانه روز كار كند و رمقى بدست بياورد ، به همان اندازه كه براى چرخهاى ماشين روغن كارى لازم است . اما اين كه عدالت و انسانيت اقتضاء مىكند كه وضع جوامع عقبافتادگان را طورى تنظيم و اصلاح كنيم كه مغزشان به فعاليت طبيعى خود بيفتد و سرنوشت حيات و آزادى و استقلال خود را بدست خود بگيرد ، رنان كارى با چنين عدالت و انسانيت ندارد . 7 - « اما آن زندگى كه كارگران ما را عاصى مىكند ، يك چينى يا فلاح عرب را كه به هيچ وجه نظامى نيستند ، خوشبخت مىكند » آيا رنان با اين جملاتش به نژاد اروپا اهانت نمىكند رنان در اين عبارات كه مورد تحليل و انتقاد قرار داده‌ايم ، چند بار نژاد اروپا را با نظامىگرى توصيف نموده است ، اگر نظاميگرى را درست تحليل كنيد ، به اين نتيجه خواهيد رسيد كه نژاد اروپا در عقيدهء آقاى رنان ناتوانترين نژاد روى زمين است كه به جاى قدرت بر « حيات معقول تكاملى » زندگى خود را با خونهاى مردم آبيارى مىنمايد : يعنى درندگانى منظم و قهرمانانى كه عظمت خود را در سقوط و نابودى ديگران مىبينند اين گناه و خيانت بزرگى است كه رنان در داورى خود در بارهء نژاد اروپا مرتكب مىشود . هشيار باشيد كه رنان و ماكياولى و توماسهابس و هم مكتبان آنان ، جامعه شناس و انسانشناس نيستند ، اينان خبر از واقعيتها و هويت انسانى نمىدهند ، اينان در بارهء انسان توصيف علمى نمىكنند ، بلكه كار اينان صادر كردن دستور و امر به ويرانگرى انسان با دست انساننماها مىباشد . فريب نامها و عناوين پر طمطراق اين متفكرنماها را مخوريد . جامعه شناسى و انسان شناسى چيزيست و صادر كردن دستور