محمد تقي جعفري

60

ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي )

و تربيت و گذشتن از طوفانهاى هوى و هوس و اجتناب از تعدى و ستم و مبارزه با خودخواهى براى رسيدن به آزادى ، روشنتر از آن است كه نيازمند دليل بوده باشد . گروه ششم - از آيات با صراحت كامل مىگويد : براى وصول به حق و اجراى آن ، شتابزده نباشيد و گمان مبريد كه حق در همهء شرايط و در همهء نوسانهاى حيات قابل وصول و اجرا مىباشد . نيز نبايد گمان كنيم كه كوشش و تلاش در راه فراهم كردن زمينهء مساعد براى بروز و اجراى حق ، جزئى از حق محسوب نمىشود ، بلكه اولين لحظهء آگاهى به حق كه بدون فاصله اقدام به فراهم كردن مقدمات آن ، شروع مىشود ، ورود به حوزهء والاى حق است هر اندازه براى تحقق بخشيدن به حق پيشرفت حاصل مىگردد ، گام در قلمرو حق برداشته مىشود . گروه هفتم - آياتى است كه قيام و نظم عالم هستى را بر مبناى حق معرفى مىنمايد . اين آيات در قرآن مجيد فراوان است و بيان مىكند كه آفرينش آسمانها و زمين و آنچه كه در آنها است ، بازى و باطل نيست و از انگيزهء يك حكمت عاليه كه جز حق نيست بوجود آمده است . مىتوان گفت : اصرارى كه در آيات قرآنى به اين اصل اساسى مىشود ، براى آگاه ساختن انسانها به اين قانون است كه نوع انسانى كه جزئى مهم از اين عالم جدى و حق است ، نمىتواند شوخى و باطل بوده باشد ، زيرا با فرض اين كه جهان خلقت موجودى بنام انسان را با اصول و قوانين حق كه زيربناى آنست ، بوجود آورده است ، براى پيشرفت تكاملى آن ، تبعيت از اصول و قوانين حق را ضرورى ساخته است . در اين گروه هفتم بعضى از آيات وجود دارد كه اصالت و ضرورت و ثبات حق را در حد اعلاى پيوستگى با بنياد جهان هستى و نظم آن روشن مىنمايد ، مانند * ( وَلَوِ اتَّبَعَ الْحَقُّ أَهْواءَهُمْ لَفَسَدَتِ السَّماواتُ وَالأَرْضُ وَمَنْ فِيهِنَّ ) * ( اگر حق از هواها و تمايلات آنان پيروى نمايد ، آسمانها و زمين و هرچه كه در آنها وجود دارد فاسد مىگردد ) از اين گونه آيات استفاده مىشود كه حق