محمد تقي جعفري

286

ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي )

مسئله هم روشن مىشود كه عنصر عينى شناخت فوق العاده با اهميتتر از عنصر ذاتى آن است . 2 - ظن اگر درجهء ارتباط ذهن با موضوع بيش از پنجاه درصد بوده باشد ، در اين صورت ارتباط مزبور ظن و طرف مقابل احتمال ناميده مىشود . مثلا اگر پيش از پنجاه درصد ، آمدن دوست براى ما كشف شده باشد ، مىگوئيم : آمدن دوست مظنون و نيامدن آن كه كمتر از پنجاه درصد براى ما كشف شده است ، محتمل مىباشد . هراندازه كه درصد ارتباط و كشف از پنجاه بالاتر برود ، به اطمينان نزديكتر مىشود . مثلا از هشتاد درصد به بالا مراحل اطمينان شروع مىگردد تا نود و نه درصد . در اين پديدهء ظن و اطمينان هم موضوع مورد ظن و اطمينان كه عنصر عينى شناخت است ، با اهميتتر از عنصر ذاتى آنست . 3 - قطع مفهوم قطع از نظر ارتباط ذهن با واقع همان اكتشاف صد در صد است كه در استعمالات عمومى رواج دارد . تنها خصوصيتى كه در مفهوم قطع وجود دارد ، اينست كه اين پديده پس از يك رشته جريانات احتمال و شك و ديگر نوسانات ذهنى در مسير واقعيابى بوجود مىآيد و به آنها پايان مىبخشد . نكته اى كه قابل توجه است ، اينست كه هر اندازه موضوعى در نوسانات شك و ترديد قرار گرفته و نظرىتر بوده باشد ، دست يافتن به قطع نهايى مشكلتر است . پديدهء قطع از دو جهت مطلوب ذهن است : جهت يكم - پايان دادن به شك و ترديد و احتمال كه خود نوعى عامل اضطراب و بلا تكليفى است . جهت دوم - وصول به هدفى است كه ذهن در راه رسيدن به آن ، از امواج تند و آرام و كوچك و بزرگ احتمالات متضاد و ترديدها مىگذرد . براى