است كه بر ارتباط توبه پذيرى خداوند متعال با محبت و مهربانى او بر بندگانش دلالت مىكند . و در يكى از آيات پس از كلمهء تواب ، كلمهء حكيم آمده است . اين تنوع براى آنست كه گمان نرود كه محبت و مهربانى خداوندى براى پذيرش توبه يك وصف ثانوى است ، بلكه اين پذيرش بر مبناى حكمت عاليه الهى است كه : چنين شنيدم كه لطف يزدان به روى جوينده در نبندد درى كه بگشايد از حقيقت بر اهل عرفان دگر نبندد ( حكيم صفا اصفهانى ) اين حكمت الهى باز شدن درى است كه آدمى به روى خود مىبندد و خود را از ديدار خداوندى كه همواره با او است * ( هُوَ الَّذِي خَلَقَ السَّماواتِ وَالأَرْضَ ) * ( 1 ) محروم مىسازد ، بار ديگر دست دراز مىكند و آن در را باز مىكند ، اين در - باز كردن توبه ناميده مىشود . خداوندى كه مقصود خود را از آفرينش و مسير آن را چنين بيان نموده است كه : * ( الَّذِينَ إِذا أَصابَتْهُمْ مُصِيبَةٌ قالُوا إِنَّا ) * ( 2 ) ( ما از آن خدا و به سوى او برميگرديم ) محال است كه از مقصود خود تخلف كند و خلاف وعده و قولش عمل كند : * ( وَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحاتِ ) * ( 3 ) ( و كيست راستگوتر از خدا ) * ( وَلَنْ يُخْلِفَ الله وَعْدَه ) * ( 4 ) ( خداوند هرگز خلاف وعده نمىكند ) پس خداوند بشر را از آن خود قرار داده و همواره با او است . اين بشر نادان و خودخواه است كه خود را از جوار ربوبى كنار مىكشد و چارهء كنار رفتن و دور شدن ، برگشتن دوباره است . و پذيرش الهى اين بازگشت

--> ( 1 ) الحديد آيهء 4 ( 2 ) البقرة آيهء 151 ( 3 ) النساء آيهء 122 ( 4 ) الحج آيهء 47