از خواستن و نخواستن انسان پيروى نمايد آزادى وسيله ايست براى بدست آوردن كمال براى توضيح بيشتر در بارهء تفاوت ميان آزادى محض و آزادى معقول ، سه موضوع را بايد از يكديگر تفكيك كنيم . اين سه موضوع عبارتند از : 1 - رهائى 2 - آزادى 3 - اختيار رهائى - عبارت است از برداشته شدن زنجير و قيد و بندى كه به دست و پاى آدمى پيچيده و از حركت و فعاليت دلخواه مانع است . رهائى از زندان ، از اطاق در بسته ، از تعهدى كه كرده است و رهائى از عوامل مختلفى كه توجيه كنندهء وضع روانى و حقوقى و سياسى است ، انواعى از رهاييها است كه بر طرف شدن انواعى از زنجير و قيد و بند را نشان مىدهد . در حقيقت رهائى تنها منتفى شدن محدوديتى است كه آدمى را در خود مىفشارد . و اما اين كه وضع انسان رها شده پس از رهائى چيست بستگى به اين دارد كه عوامل درونى و برونى او چه پيش خواهد آورد . آزادى - آن وضع روانى است كه بيان كنندهء قدرت انتخاب يكى از راه هايى است كه در پيش پاى شخص آزاد گسترده شده است ، در حقيقت آزادى يك پديدهء مثبت است كه حق انتخاب و قدرت برگزيدن راهى را دارد كه شخص آزاد ، در پيش مىگيرد . متفكران معمولى و مردم متوسط و آنان كه آرمان زندگى را در اشباع « مىخواهم » هاى آدمى مىدانند ، آزادى را بزرگترين موفقيت در زندگى تلقى نموده ، در بارهء آن ، از ديدگاه هدفى مىنگرند . از قرن نوزدهم به اين طرف چه كتابها كه در بزرگداشت اين پديده و انواع و عوامل و نتايج آن ننوشته‌اند و چه قلمفرسايىها و سخنرانىهاى آتشين كه در باره اش انجام نداده‌اند و مىتوان گفت : اين پديدهء آزادى به حدى در افكار متفكران قرن نوزدهم و بيستم ، بزرگ