تفسير عمومى خطبهء بيست و دوم 4 ، 5 - الا وَانَّ الشَّيْطانَ قَدْ ذَمَّرَ حِزْبَه وَاسْتَجْلَبَ جَلَبَه ( 1 ) ( آگاه باشيد ، شيطان دست به تحريك حزب خود زده و خود باختگان بىشخصيت را به سوى خود جلب نموده است ) شيطان و حزب او چنان كه در تفسير خطبهء دهم متذكر شديم ، در اين دنيا حزبى بنام حزب شيطان با علامت مخصوص و لباس مشخص و گروه بنديهاى معمولى حزب و اداره و دفتر خاص ، وجود ندارد . البته شيطان و شياطين كه داراى نمودهاى فيزيكى نيستند ، تحقق دارند و مانند نفس امارهء برونى مشغول فريب دادن آدميان و آراستن انحرافات براى آنان مىباشند ، اينان شياطين الجناند . شياطين ديگرى وجود دارند كه شياطين الانس بوده و پليدىها و فريبكارىها و دغل بازيهاى

--> ( 1 ) مضمون اولين جملات اين خطبه در خطبهء دهم كه ما در مجلد سوم مورد ترجمه و تفسير قرار داده‌ايم ، به اين ترتيب آمده است : الا و انّ الشّيطان قد جمع حزبه و استجلب خيله و رجله و أنّ معى لبصيرتى ما لبّست على نفسى و ما لبّس علىّ ( آگاه شويد ، كه شيطان حزب خود را جمع و سواران و پيادگان خود را جلب و بسيج نموده است . من بينائيم را با خود دارم . هرگز امرى را بر خود مشتبه نساخته‌ام و كسى نتوانسته است واقعيتى را براى من مشتبه بسازد ) شايد اين خطبهء دهم جزئى از خطبه بيست و دوم است كه بوسيلهء مرحوم سيد رضى تقطيع شده است .