تفسير عمومى خطبهء پنجم 1 - ايّها النّاس شقّوا امواج الفتن بسفن النّجاة ( اى مردم ، امواج طوفانى فتنه‌ها را كه حيات شما دريانوردان اقيانوس هستى را به تلاطم انداخته است با كشتىهاى نجات بشكافيد ) . نقش فتنه‌ها و آشوبها در حيات آرمان انسانى در سرتاسر تاريخ نخست بايستى ميان دو نوع فتنه كه در جوامع انسانى بروز مىكند ، فرق بگذاريم : نوع يكم - عبارت است از بروز رويدادى كه آدمى را با نظر به ابعاد مختلفى كه دارد ، سر دو يا چند راهى قرار مىدهد ، كه بعضى از آن راه‌ها مطابق اصول و قوانين عالى حيات به مقصد كشيده شده ، بعضى ديگر بر خلاف جهت آن اصول بوده به سقوط و بدبختىها منتهى مىگردد . اين گونه فتنه‌ها يكى از ضرورتهاى محرك تاريخ بشرى به سوى پيشرفتها است كه موجب تحريك احساس حقجويى و حقيابى آدميان مىباشد . در حقيقت اين يكى از جلوه‌هاى حكمت بالغهء خداوندى است كه از خمود و ركود آدمى در موقعيتهاى تثبيت شده اش جلوگيرى مىنمايد . با يك نظر كلىتر مىتوان گفت : هر انسان هشيار در همهء دوران زندگانى ، با فتنهء جديدى روبرو است . امروز يك خواستهء شهوانى سر راه ترا مىگيرد و غريزهء حيوانى ترا به هيجان در مىآورد كه اگر آن غريزه را اشباع كنى ، راهى مخالف اصول و قوانين عالى حيات پيش گرفته اى و اگر صرف نظر كنى ، راه حق را پيموده يك پلهء بلندى از حيات تكاملى را زير پا گذاشته بالاتر رفته اى . فردا لذت مقام پرستى است كه به سراغت آمده است ، پس فردا اشتباه ناچيزى از فرد يا افرادى كه به نحوى در منطقهء فعاليت شما ، كار مىكنند ، يا دور از منطقهء زندگى